महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०९ मे २०२६ ।। पिंपरी-चिंचवडच्या छातीवरून शांतपणे वाहणारी पवना नदी आज स्वतःच आपल्या अवस्थेवर प्रश्न विचारत आहे, असे दृश्य थेरगाव परिसरात पुन्हा दिसून आले. केजुदेवी बंधारा परिसरात शुक्रवारी सकाळी नदीपात्र पुन्हा एकदा फेसाने भरून गेले आणि पाण्याऐवजी साबणासारखी पांढरी चादर पसरल्याचे दृश्य नागरिकांनी पाहिले. यावर्षी ही तिसरी वेळ असून, प्रत्येक वेळी तोच प्रकार, तीच चिंता आणि तीच प्रशासनाची शांतता, असे चित्र तयार झाले आहे. सकाळच्या मॉर्निंग वॉकला आलेले नागरिक, तसेच कयाकिंगसाठी आलेले खेळाडू हे दृश्य पाहून थक्क झाले. “ही पवना आहे की रसायनांचा नाला?” असा सवाल अनेकांच्या तोंडून बाहेर पडू लागला. हिरव्यागार झाडीतून वाहणारी नदी आता फेसाळलेल्या पांढऱ्या पट्टीसारखी दिसू लागल्याने स्थानिकांच्या डोळ्यांत पाणी आणि मनात संताप दोन्ही दिसू लागले आहेत.
नदीत हा फेस का निर्माण होतो, याबाबत पुन्हा तेच जुने संशयाचे बोट औद्योगिक सांडपाण्याकडे वळले आहे. परिसरातील काही कंपन्यांचे रासायनिक सांडपाणी थेट नदीत मिसळत असल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यात शहरातील अनेक नालेही थेट पवनेला मिळत असल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी नदीत सोडले जात असल्याने पाणी केवळ दूषितच होत नाही, तर त्याचे रूपांतर फेसाळ विषात होत असल्याचे चित्र उभे राहिले आहे. पिंपरी-चिंचवड शहराला पाणीपुरवठा करणारी हीच नदी असल्याने भविष्यात पिण्याच्या पाण्यावरही संकट येऊ शकते, अशी भीती तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. तरीही वारंवार घडणाऱ्या या घटनांनंतरही ठोस कारवाईचा अभाव दिसत असल्याने “नदी ओरडते आहे, पण प्रशासन बहिरं आहे का?” असा प्रश्न नागरिक विचारू लागले आहेत.
महापालिकेचा पर्यावरण विभाग आणि महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ मात्र या प्रकारांवर अद्याप ठोस भूमिका घेताना दिसत नाही. प्रत्येक वेळी चौकशी, नमुने तपासणी आणि अहवाल याच शब्दांभोवती कारवाई फिरत राहते, पण प्रत्यक्षात प्रदूषण थांबत नाही. त्यामुळे प्रशासन जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करत असल्याचा आरोप स्थानिक नागरिकांनी केला आहे. नदीच्या काठावर उभं राहिलं की पाण्याऐवजी फेस दिसतो आणि त्या फेसामागे व्यवस्थेचा निष्काळजीपणा स्पष्टपणे जाणवतो. जलचर प्राणी, वनस्पती आणि संपूर्ण परिसंस्था यावर गंभीर परिणाम होत असून, दूषित पाण्यामुळे साथीचे आजार वाढण्याची शक्यता देखील वर्तवली जात आहे. पवना नदी आता केवळ पाणीपुरवठ्याचा स्रोत न राहता, प्रदूषणाच्या गंभीर इशाऱ्याचे प्रतीक बनत चालली आहे. त्यामुळे “नदी वाचवा” ही घोषणा आता फलकापुरती न राहता कृतीत उतरवण्याची वेळ आली आहे, अन्यथा पवनेचा फेस हा भविष्यातील धोका ठरू शकतो.