महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ११ मे २०२६ ।। आखाती देशांतील युद्धाच्या धगांनी आता भारताच्या स्वयंपाकघरापासून रस्त्यांपर्यंत पोहोचण्यास सुरुवात केली आहे. पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीच्या वाढत्या तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशवासीयांना काटकसरीचे आवाहन केले असून, त्यातील काही शब्दांनी सामान्य माणसाच्या कपाळावर आठ्या उमटवल्या आहेत. “वर्क फ्रॉम होम सुरू करा, ऑनलाईन मिटिंगला प्राधान्य द्या, मेट्रोने प्रवास करा, कारपूलिंग करा आणि परदेश प्रवास टाळा,” असे आवाहन करताना त्यांनी जागतिक संकटाचा थेट उल्लेख केला. सिकंदराबाद येथील कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी स्पष्ट केले की, भारत मोठ्या प्रमाणावर इंधन आयात करतो आणि त्यामुळे प्रत्येक थेंब जपून वापरणे ही आता राष्ट्रीय जबाबदारी बनली आहे. देश संकटाच्या उंबरठ्यावर उभा आहे का, असा प्रश्न या वक्तव्यांनंतर अनेकांच्या मनात निर्माण झाला आहे. कारण सरकार जेव्हा नागरिकांना सवयी बदलण्याचे आवाहन करते, तेव्हा परिस्थिती साधी नसते, हे जनतेने अनेकदा अनुभवलेले आहे.
पंतप्रधानांनी दिलेल्या संदेशात केवळ इंधन बचतीचा आग्रह नव्हता, तर बदलत्या जीवनशैलीवरही थेट भाष्य होते. “कोरोना काळात आपण वर्क फ्रॉम होम, ऑनलाईन मिटिंग आणि व्हिडिओ कॉन्फरन्सची सवय लावून घेतली होती; आता त्या प्रणाली पुन्हा सुरू करण्याची गरज आहे,” असे सांगताना त्यांनी उद्योग, कार्यालये आणि मध्यमवर्गीयांच्या जीवनशैलीकडे लक्ष वेधले. मेट्रो असलेल्या शहरांत सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर वाढवण्याचे, इलेक्ट्रिक वाहनांचा अधिक वापर करण्याचे आणि कारपूलिंग स्वीकारण्याचे आवाहन त्यांनी केले. पेट्रोल-डिझेलचा प्रश्न आता फक्त वाहनापुरता राहिलेला नाही; तो देशाच्या परकीय चलन साठ्याशी जोडला गेला आहे, हे त्यांनी अधोरेखित केले. “परकीय चलन वाचवणे ही आपली जबाबदारी आहे,” या वाक्यातून सरकारच्या चिंतेची झलक स्पष्ट दिसून आली. सामान्य नागरिकासाठी हे शब्द केवळ सल्ले असतील; पण अर्थव्यवस्थेचा अभ्यास करणाऱ्यांसाठी ते भविष्यातील इशाऱ्याचे घंटानाद मानले जात आहेत.
यावेळी पंतप्रधानांनी मध्यमवर्गाच्या परदेशप्रेमालाही थेट लक्ष्य केले. “परदेशात लग्न, सुट्ट्या आणि पर्यटनासाठी जाण्याची संस्कृती वाढत आहे; पण संकटाच्या या काळात आपण किमान एक वर्ष परदेश प्रवास पुढे ढकलला पाहिजे,” असे ते म्हणाले. या विधानाने सोशल मीडियावर चर्चांचा पूर आला असून, अनेकांनी याला आर्थिक शिस्तीचा संदेश म्हटले तर काहींनी संभाव्य संकटाची पूर्वतयारी मानली. सोनं-चांदी खरेदी टाळण्याचे आवाहनही त्यांनी याच संदर्भात केले. म्हणजेच आता केवळ खर्च कमी करण्याचा नव्हे, तर संपूर्ण जीवनशैली संयमित करण्याचा संदेश सरकारकडून दिला जात आहे. युद्ध हजारो किलोमीटर दूर सुरू असले, तरी त्याची सावली भारतीयांच्या दैनंदिन आयुष्यावर पडू लागल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. उद्या पेट्रोल पंपावर रांग वाढली, गॅसचा तुटवडा झाला किंवा प्रवास महागला, तर आजची ही भाषणे लोकांना पुन्हा आठवतील. कारण इतिहास सांगतो — सरकार जेव्हा बचतीचा उपदेश करू लागते, तेव्हा काळ साधा राहत नाही.