महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १२ मे २०२६ ।। “वर्षभर सोनं खरेदी करू नका,” पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या या एका वाक्याने देशातील सराफा बाजारात अक्षरशः खळबळ उडाली. तेलंगणातील भाषणात मोदींनी देशवासीयांना भावनिक आवाहन करत परकीय चलनाची बचत करण्याची गरज अधोरेखित केली आणि त्यानंतर अवघ्या काही तासांत देशभरातील दागिन्यांच्या दुकानांमध्ये चर्चांचा पूर आला. अनेक ठिकाणी ग्राहकांनी सराफा दुकानांकडे धाव घेतली, तर काहींनी खरेदी थांबवण्याचा निर्णय घेतला. मोदींच्या आवाहनानंतर बाजारात एक वेगळेच चित्र पाहायला मिळाले — सोन्याची चमक किंचित फिकी पडली आणि चांदी अचानक झळकू लागली. गेल्या काही वर्षांत मोदींनी केलेल्या अनेक आवाहनांना जनतेने प्रतिसाद दिल्याचा इतिहास असल्याने या विधानाचाही बाजारावर तात्काळ परिणाम झाल्याचे दिसून आले.
मोदींच्या या आवाहनामागे केवळ भावनिक सूर नसून आर्थिक गणित दडलेले असल्याचे तज्ज्ञ सांगत आहेत. भारत मोठ्या प्रमाणात सोन्याची आयात करतो आणि त्यासाठी अब्जावधी डॉलरचे परकीय चलन खर्च होते. दुसरीकडे पश्चिम आशियातील तणावामुळे खनिज तेलाचे दर प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पुढे गेले असून, देशाच्या परकीय चलन साठ्यावर दबाव वाढू लागला आहे. अशा परिस्थितीत नागरिकांनी सोन्याची खरेदी कमी केल्यास आयात खर्चावर काही प्रमाणात नियंत्रण मिळू शकते, असा सरकारचा विचार असल्याचे मानले जात आहे. मोदींच्या आवाहनानंतर सोमवारी सोन्याच्या बाजारात मागणी मंदावल्याचे दिसले, तर चांदीच्या दरात मात्र तब्बल २२०० रुपयांची वाढ झाली. चांदीचा दर प्रति किलो २ लाख ६४ हजार रुपयांच्या पुढे गेल्याने गुंतवणूकदारांचा कल बदलल्याचे स्पष्ट झाले. “सोन्याऐवजी चांदीकडे वळा” असा मूक संदेशच बाजाराने दिल्यासारखे वातावरण निर्माण झाले.
दरम्यान, सोन्याच्या वाढत्या किमतींनी आधीच सामान्य माणसाचे गणित बिघडवले आहे. मुंबईच्या झवेरी बाजारातील व्यापाऱ्यांच्या मते, सोन्याचे दर आता तोळ्यामागे दीड लाखांच्या पुढे गेले आहेत. त्यामुळे लग्नसराई आणि सणासुदीच्या खरेदीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. मात्र सराफा व्यावसायिकांनी नागरिकांना पूर्णपणे खरेदी थांबवू नका, तर गरजेपुरतेच सोने घ्या, असे आवाहन केले आहे. कारण देशभरातील तब्बल ३ कोटी लोकांचा उदरनिर्वाह या व्यवसायावर अवलंबून आहे. त्यामुळे मोदींच्या एका आवाहनाने आता अर्थकारण, गुंतवणूक आणि परंपरा या तिन्ही गोष्टींची चर्चा रंगली आहे. सोन्याचा मोह भारतीयांच्या मनातून इतक्या सहज जाईल का, हा प्रश्न मात्र अजूनही कायम आहे.