महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १८ मे २०२६ ।। मे महिना सुरू झाला की मुंबईकरांच्या मनात दोनच गोष्टी धावू लागतात — गाव आणि कोकण! शाळांच्या सुट्ट्या, लग्नसराई, आंब्याचा हंगाम आणि समुद्रकिनाऱ्याची ओढ यामुळे कोकण रेल्वे मार्ग सध्या अक्षरशः फुलून गेला आहे. रेल्वे स्थानकांवर एवढी गर्दी दिसते की, जणू संपूर्ण मुंबईने “चलो कोकण” मोहीमच काढली आहे. नियमित गाड्यांमध्ये वेटिंग लिस्ट शेकड्यांमध्ये पोहोचल्याने प्रवाशांचा जीव टांगणीला लागला होता; मात्र कोकण रेल्वे प्रशासनाने सुरू केलेल्या उन्हाळी विशेष गाड्यांनी हजारो प्रवाशांना मोठा दिलासा दिला आहे. मुंबई ते मडगाव, सुरत ते मंगळुरू आणि अहमदाबाद ते मंगळुरू या मार्गांवरील विशेष गाड्यांना मिळणारा प्रतिसाद पाहता, कोकण रेल्वे सध्या केवळ प्रवासाचे साधन राहिलेले नाही, तर ती कोकणवासीयांच्या भावनांची जीवनवाहिनी बनली आहे.
मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस ते मडगाव दरम्यान धावणाऱ्या विशेष गाडीला रत्नागिरी, चिपळूण, खेड, संगमेश्वर रोड, कणकवली आणि कुडाळसारख्या महत्त्वाच्या स्थानकांवर थांबा देण्यात आला आहे. त्यामुळे चाकरमान्यांची अक्षरशः लॉटरी लागली आहे. एरवी एसटीच्या खिडकीतून डोळे मिटून घाट मोजणारे प्रवासी आता रेल्वेच्या खिडकीतून हिरवागार कोकण पाहत निवांत प्रवास करत आहेत. कोकण रेल्वेच्या बोगद्यांतून धावणाऱ्या गाड्यांमध्ये सध्या एक वेगळंच चित्र दिसतं — कुणाच्या हातात हापूस आंब्याची पेटी, कुणाच्या मांडीवर लग्नाचं आमंत्रण, तर कुणाच्या मोबाईलवर “गावाला कधी पोहोचणार?” याची आतुर चौकशी! रेल्वेच्या प्रत्येक डब्यात मुंबईचा थकवा आणि कोकणाची ओढ एकत्र प्रवास करताना दिसत आहे. विशेष म्हणजे गुजरात आणि उत्तर महाराष्ट्रातून दक्षिण भारताकडे जाणाऱ्या प्रवाशांनीही या मार्गाला मोठी पसंती दिली आहे. त्यामुळे सुरत–मंगळुरू आणि अहमदाबाद–मंगळुरू विशेष गाड्यांमध्येही अक्षरशः पाय ठेवायला जागा उरलेली नाही.
कोकण रेल्वे मार्गावरील स्थानकांची सध्याची अवस्था पाहिली तर ती एखाद्या यात्रेच्या ठिकाणासारखी वाटत आहे. रत्नागिरी, चिपळूण, सावर्डे, खेड आणि संगमेश्वर रोड स्थानकांवर प्रवाशांची एवढी गर्दी आहे की, चहावाल्यांपासून कुलींपर्यंत सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर “सीझन” सुरू झाल्याचा आनंद दिसतो आहे. खासगी वाहनांच्या खर्चाला कंटाळलेल्या अनेकांनी रेल्वे प्रवासाला प्राधान्य दिल्याने रेल्वेवरील ताण वाढला असला, तरी प्रशासनाने स्वच्छता, सुरक्षा आणि अतिरिक्त कर्मचाऱ्यांची व्यवस्था सुरू केली आहे. अतिरिक्त डबे जोडण्याचाही विचार सुरू असल्याने प्रवाशांमध्ये समाधानाचे वातावरण आहे. मात्र एक गोष्ट खरी — कोकण रेल्वे ही फक्त लोहमार्ग नाही; ती मुंबईच्या धकाधकीत अडकलेल्या माणसाला त्याच्या मातीत परत नेणारी भावनिक शिडी आहे. आणि म्हणूनच, प्रत्येक उन्हाळ्यात कोकण रेल्वेची शिट्टी वाजली की, हजारो मनं गावाच्या दिशेने धावू लागतात.