१८ जूनपर्यंत पावसाची प्रतीक्षा; विदर्भ-मराठवाड्यात उष्णतेची लाट, बळीराजाच्या कपाळावर चिंतेच्या आठ्या
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ जून २०२६ ।। पावसाच्या स्वागतासाठी सज्ज झालेल्या महाराष्ट्राला सध्या उन्हानेच दारात अडवून धरले आहे. जूनचा मध्य आला, पण मान्सूनचा रथ राज्याच्या सीमेवरच अडखळल्याचे चित्र आहे. सोलापूर-बारामती परिसरात थांबलेल्या मान्सूनने पुढची वाटचाल जणू थांबवली असून, १८ जूनपर्यंत राज्यात मोठ्या पावसाची कोणतीही शक्यता नसल्याचा अंदाज हवामान विभागाने व्यक्त केला आहे. दुसरीकडे विदर्भ, मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रात तापमानाचा पारा वेगाने चढत असल्याने उष्णतेच्या लाटेचा इशारा देण्यात आला आहे. ज्या काळात शेतकऱ्यांच्या शिवारात पावसाच्या सरी कोसळायला हव्या होत्या, त्या काळात सूर्यच जणू आग ओकत असल्याने बळीराजाची चिंता वाढली आहे.
उत्तर भारतातून येणाऱ्या कोरड्या आणि उष्ण वाऱ्यांनी मान्सूनची गती खुंटवली आहे. हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते, वाऱ्यांची दिशा आणि हवेच्या दाबाची स्थिती सध्या पावसासाठी अनुकूल नाही. उष्ण वाऱ्यांनी वातावरणातील ओलावा शोषून घेतल्यामुळे ढगांची निर्मिती कमी झाली आहे. परिणामी राज्यातील पावसाचे सर्व अलर्ट जवळपास निष्प्रभ ठरले आहेत. मान्सूनची रेषा सध्या बारामती, सोलापूर, हैदराबाद आणि पुढे पूर्वेकडील भागातून जात असली, तरी महाराष्ट्राच्या बहुतांश भागात पावसाचा प्रभाव दिसत नाही. पावसाऐवजी उष्णतेची तलवार डोक्यावर लटकत असल्याने शेतकरी आणि नागरिक दोघेही अस्वस्थ झाले आहेत.
विदर्भातील परिस्थिती तर अधिकच गंभीर होत चालली आहे. अकोला आणि वर्धा येथे तब्बल ४३.५ अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली, तर यवतमाळ, अमरावती, नागपूर, जळगाव आणि मालेगावमध्येही तापमान ४० अंशांच्या पुढे गेले आहे. ही आकडेवारी केवळ तापमानाची नाही, तर वाढत्या उकाड्याची आणि मान्सूनच्या विलंबाची धोक्याची घंटा आहे. मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रातील अनेक भागांत पुढील दोन दिवस उष्णतेची लाट धडकण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. वाऱ्यांचा वेग वाढत असला, तरी त्यात ओलावा नसल्याने उकाडा अधिक असह्य होत आहे. पेरणीच्या प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांचे डोळे आता आकाशाकडे खिळले आहेत.
दरम्यान, देशाच्या इतर भागांत मात्र पावसाची जोरदार हजेरी लागली आहे. आसाम, कर्नाटक, केरळ, तेलंगणा आणि तामिळनाडूमध्ये मुसळधार पाऊस कोसळत असताना महाराष्ट्र मात्र कोरडाच राहिला आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही दिवसांत परिस्थितीत बदल होण्याची शक्यता असली तरी तत्काळ दिलासा मिळेल, अशी चिन्हे नाहीत. त्यामुळे पाणी साठवणूक, पिकांचे नियोजन आणि उष्णतेपासून बचाव यासाठी प्रशासनाने तातडीने उपाययोजना करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. मान्सूनच्या प्रतीक्षेत उभ्या महाराष्ट्रासाठी सध्या प्रत्येक दिवस महत्त्वाचा ठरत असून, आकाशात ढगांपेक्षा चिंतेचेच ढग अधिक दाटलेले दिसत आहेत.