इलॉन मस्कची ‘X Money’ सेवा सुरू; सुपर ॲपच्या स्वप्नाला वेग, भारतात मात्र प्रतीक्षा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ जुलै २०२६ ।। सोशल मीडियावर पोस्ट, व्हिडिओ आणि चर्चांपुरते मर्यादित राहिलेले प्लॅटफॉर्म आता थेट आर्थिक व्यवहारांच्या जगात प्रवेश करत आहेत. इलॉन मस्क यांनी ‘X’ ला जगातील पहिले खऱ्या अर्थाने “सुपर ॲप” बनवण्याचे स्वप्न अनेकदा मांडले होते. त्या दिशेने मोठे पाऊल टाकत कंपनीने ‘X Money’ ही डिजिटल पेमेंट सेवा सुरू केली आहे. आता पैसे पाठवणे, बिल भरणे, डेबिट कार्ड वापरणे आणि इतर आर्थिक व्यवहार थेट X ॲपमधून करण्याची सुविधा उपलब्ध होणार आहे. मात्र ही सेवा सध्या केवळ अमेरिकेतील Premium आणि Premium+ सदस्यांसाठी मर्यादित असून भारतातील वापरकर्त्यांना अद्याप प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
X Money ही केवळ पेमेंट सेवा नसून सोशल नेटवर्किंग आणि डिजिटल फायनान्स यांचे एकत्रीकरण करण्याचा प्रयत्न आहे. या सेवेत पीअर-टू-पीअर पेमेंट, डायरेक्ट डिपॉझिट, बिल पेमेंट, वायर ट्रान्सफर, Visa डेबिट कार्ड आणि पात्र खात्यांवर व्याजासारख्या सुविधा देण्यात येत आहेत. व्यवहार अधिक वेगवान करण्यासाठी Visa Direct तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला असून, सुरक्षा वाढवण्यासाठी Passkey, फिंगरप्रिंट, फेस रिकग्निशन आणि मल्टी-फॅक्टर व्हेरिफिकेशनची सुविधा उपलब्ध करण्यात आली आहे. महत्त्वाचे म्हणजे X Money स्वतः बँक म्हणून काम करणार नाही; ग्राहकांच्या ठेवी नियमनाधीन भागीदार बँकांमार्फत सांभाळल्या जाणार आहेत.
भारतासाठी मात्र हा प्रवास इतका सोपा नाही. देशात डिजिटल पेमेंट क्षेत्रात UPI मुळे आधीच मोठी क्रांती झाली आहे. Google Pay, PhonePe, BHIM आणि WhatsApp Pay यांसारख्या प्लॅटफॉर्मनी बाजार मजबूत केला आहे. अशा परिस्थितीत X Money ला भारतात सेवा सुरू करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेची परवानगी, डेटा सुरक्षेचे नियम, पेमेंट परवाने आणि स्थानिक आर्थिक नियमनांचे पालन करावे लागेल. त्यामुळे अमेरिकेत उपलब्ध असलेली सर्व वैशिष्ट्ये भारतात त्याच स्वरूपात मिळतील, याची सध्या कोणतीही खात्री नाही.
मस्क यांची कल्पना केवळ सोशल मीडिया कंपनी चालवण्यापुरती मर्यादित नाही; संवाद, खरेदी, पेमेंट, गुंतवणूक आणि आर्थिक सेवा एका ॲपमध्ये आणण्याची त्यांची महत्त्वाकांक्षा आहे. X Money त्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल असले तरी त्याचे यश केवळ आकर्षक फीचर्सवर ठरणार नाही. ग्राहकांचा विश्वास, डेटा सुरक्षा, नियामक मान्यता आणि व्यवहारांची विश्वासार्हता या चार कसोट्यांवर ही सेवा टिकली, तरच X खऱ्या अर्थाने “सुपर ॲप” ठरेल. भारतात ही सेवा कधी दाखल होते आणि UPI-केंद्रित बाजारपेठेत किती प्रभाव पाडते, याकडे आता संपूर्ण फिनटेक क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.