एक दिवसाच्या सरीनंतर राज्यभर उकाड्याचा कहर; शेतकरी, नागरिक आणि हवामान विभागाची नजर आता पुढच्या पावसाच्या चाहुलीकडे
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ जून २०२६ ।। महाराष्ट्रात मॉन्सूनचे मोठ्या थाटामाटात स्वागत झाले, पण हा पाहुणा जणू “येतो” म्हणाला आणि दारातूनच परत फिरला! पुण्यासह राज्यातील अनेक भागांत दमदार पावसाची एकच हजेरी लागली आणि त्यानंतर चार दिवस आभाळाने जणू कुलूपच लावले. पावसाच्या नावावर ढगांचे दर्शन, पण थेंबाचा पत्ता नाही. परिणामी तापमानाने पुन्हा डोके वर काढले असून उकाड्याने नागरिकांचे जगणे त्रस्त केले आहे. ज्यांनी छत्र्या बाहेर काढल्या होत्या, त्यांनी आता पुन्हा पंखे आणि एसीकडे धाव घेतली आहे. शेतकऱ्यांनी पेरणीची तयारी केली, पण निसर्गानेच ब्रेक लावल्याने त्यांच्या चिंतेत मोठी भर पडली आहे. एक दिवस कोसळलेल्या सरींनी आशेचा किरण दाखवला; मात्र त्यानंतर पावसाने घेतलेल्या विश्रांतीमुळे राज्यभर “पाऊस नेमका गेला कुठे?” हा प्रश्न चर्चेचा विषय बनला आहे.
पुण्यातील चित्र तर अधिकच वेगळे आहे. मॉन्सूनचे अधिकृत आगमन झाल्यानंतर शहरावर केवळ एका दिवसासाठी पावसाची कृपा झाली. त्यानंतर सलग चार दिवस आकाश ढगाळ दिसत असले तरी पावसाने पाठ फिरवली. याचा थेट परिणाम तापमानावर झाला. काही दिवसांपूर्वी २९ अंश सेल्सिअसवर असलेले कमाल तापमान थेट ३३ अंशांवर पोहोचले. उकाड्याने नागरिक हैराण झाले असून दुपारच्या वेळी रस्त्यांवर उन्हाचा चटका पुन्हा जाणवू लागला आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पुढील तीन ते चार दिवस तापमानात आणखी किंचित वाढ होण्याची शक्यता आहे. काही ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरी पडू शकतात, मात्र राज्यभर दमदार पावसाची शक्यता अद्याप दिसत नाही. त्यामुळे पावसाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या पुणेकरांची प्रतीक्षा आणखी लांबण्याची चिन्हे आहेत.
दरम्यान, संपूर्ण महाराष्ट्रात मॉन्सून पोहोचला असला तरी त्याचा प्रभाव समान नाही. कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रातील काही भागांत तुरळक जोरदार पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे, तर उर्वरित राज्यासाठी मेघगर्जनेसह वादळी पावसाचा येलो अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. रायगड, रत्नागिरी, पुणे आणि अहिल्यानगरमध्ये तुलनेने अधिक पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. ठाणे, मुंबई, नाशिक, सातारा, सांगली, कोल्हापूर, सोलापूर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, धाराशिव, लातूर, नांदेड, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांनाही सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे. शुक्रवारी रत्नागिरी येथे राज्यातील सर्वाधिक ७० मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली, तर ब्रह्मपुरीने ३८.२ अंश सेल्सिअस तापमानासह राज्यातील सर्वाधिक उष्णतेचा विक्रम केला. महाबळेश्वरमध्ये मात्र १७.६ अंश सेल्सिअस इतके सर्वात कमी तापमान नोंदवले गेले.
देशातील हवामान चित्रही तितकेच बदलते आहे. उत्तर राजस्थानपासून ओडिशापर्यंत कमी दाबाचा पट्टा सक्रिय असून गुजरात, सौराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि ईशान्य बंगालच्या उपसागरात चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती निर्माण झाली आहे. आंध्र प्रदेश ते मध्य महाराष्ट्रापर्यंत कमी दाबाचा पट्टा सक्रिय असल्याने पुढील काही दिवसांत हवामानात बदल होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. मात्र सध्याची वस्तुस्थिती अशी की, मॉन्सून राज्यात दाखल झाला असला तरी त्याचा खरा प्रभाव अजूनही अनेक भागांना अनुभवायला मिळालेला नाही. शेतकरी आकाशाकडे डोळे लावून बसला आहे, शहरातील नागरिक उकाड्याने हैराण झाले आहेत आणि हवामान विभाग नव्या पावसाळी प्रणालीची वाट पाहत आहे. आता सर्वांचे लक्ष एका प्रश्नाकडेच खिळले आहे—विश्रांती घेतलेला पाऊस पुन्हा कधी जोरदार पुनरागमन करणार?