सहा नव्या फलाटांमुळे वाढणार क्षमता; तीन वर्षांत ६० नव्या गाड्यांची भर, पुणे बनणार रेल्वेचे महासंगम केंद्र
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ जून २०२६ ।। पुणे शहर वाढत गेले, उद्योग वाढले, आयटी पार्क उभे राहिले, लोकसंख्या वाढली; पण रेल्वे स्थानक मात्र जणू काळाच्या एका वळणावर थांबून राहिले होते. प्रवाशांची संख्या लाखोंमध्ये पोहोचली, गाड्यांची मागणी वाढली, तरी सहाच फलाट प्रवाशांच्या गर्दीचा भार पेलत होते. आता मात्र या जुनाट व्यवस्थेला अखेर निरोप देण्याची वेळ आली आहे. बहुचर्चित आणि बहुप्रतीक्षित पुणे रेल्वे स्थानकाच्या यार्ड रिमॉडेलिंगच्या कामाला प्रत्यक्ष सुरुवात झाली असून, सहा नव्या फलाटांच्या उभारणीमुळे पुणे रेल्वे स्थानकाचा चेहरामोहरा पूर्णपणे बदलणार आहे. तब्बल ६०० कोटी रुपयांच्या या प्रकल्पामुळे पुणे स्थानकाची क्षमता दुपटीने वाढणार असून, पुढील तीन वर्षांत पुणे रेल्वे वाहतुकीच्या नव्या पर्वात प्रवेश करणार आहे. रेल्वेच्या वाढत्या ताणाला उत्तर देणारा हा प्रकल्प केवळ बांधकाम नाही, तर पुण्याच्या भविष्यातील वाहतूक व्यवस्थेचा पाया ठरणार आहे.
सध्या पुणे स्थानकावर केवळ सहा फलाट कार्यरत आहेत. त्याच ठिकाणाहून दररोज सुमारे ५० गाड्या सुटतात आणि हजारो प्रवाशांची मोठी गैरसोय होते. जुन्या मालधक्क्याच्या जागेवर आता सहा नवीन फलाट उभारले जात असून, फलाट क्रमांक ११ आणि १२ च्या कामाला प्रत्यक्ष सुरुवात झाली आहे. जमीन सपाटीकरण आणि पायाभरणीची कामे वेगाने सुरू आहेत. यासोबतच विद्यमान फलाटांची लांबीही वाढवली जाणार आहे, ज्यामुळे २४ डब्यांच्या लांब पल्ल्याच्या गाड्याही सहज उभ्या राहू शकतील. रेल्वे प्रशासनाच्या या नियोजनामुळे भविष्यातील वाढती प्रवासी संख्या आणि नव्या रेल्वे सेवांसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध होणार आहेत. अनेक वर्षे ‘गाड्या वाढवा’ अशी मागणी करणाऱ्या पुणेकरांसाठी ही सर्वात मोठी दिलासादायक बातमी मानली जात आहे.
या प्रकल्पाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे पुण्यातून सुटणाऱ्या रेल्वे गाड्यांच्या संख्येत मोठी वाढ होणार आहे. सध्या ५० गाड्या सुटत असताना पुढील काही वर्षांत आणखी ६० नवीन गाड्या सुरू होतील आणि पुण्यातून सुटणाऱ्या गाड्यांची संख्या तब्बल ११० वर पोहोचेल. एवढेच नव्हे, तर ७५ रेल्वे गाड्यांना अतिरिक्त डबे जोडण्याची सुविधाही उपलब्ध होईल. त्यामुळे प्रवाशांना प्रतीक्षा यादीचा त्रास कमी होण्याची शक्यता आहे. दररोज दीड लाखांहून अधिक प्रवाशांची वाहतूक करण्याची क्षमता वाढून भविष्यात ती जवळपास तीन लाखांपर्यंत पोहोचेल. रेल्वे विभागाचे जनसंपर्क अधिकारी हेमंत कुमार बेहरा यांनीही नवीन फलाटांमुळे पुणे स्थानकाची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे. म्हणजेच पुणे आता केवळ शिक्षण आणि आयटीचे शहर राहणार नाही, तर आधुनिक रेल्वे व्यवस्थेचेही महत्त्वाचे केंद्र बनणार आहे.
पुढील तीन वर्षांनंतरचे पुणे स्थानक आजच्या चित्रापेक्षा पूर्णपणे वेगळे असेल. एकूण १२ फलाट, दररोज ११० गाड्यांची सुरुवात, जवळपास २९० रेल्वेगाड्यांची ये-जा आणि तीन लाखांपर्यंत पोहोचणारी दैनंदिन प्रवासी संख्या—हे चित्र केवळ आकडे नाहीत, तर पुण्याच्या वेगाने बदलणाऱ्या भविष्याची साक्ष आहेत. वाढत्या शहरीकरणासोबत वाहतूक व्यवस्थाही सक्षम करावी लागते, अन्यथा विकासाचा वेगच अडखळतो. रेल्वे प्रशासनाने उचललेले हे पाऊल त्यामुळे केवळ पायाभूत सुविधा उभारण्यापुरते मर्यादित नसून, पुढील अनेक दशकांसाठी पुण्याच्या विकासाचा मजबूत पाया घालणारे ठरणार आहे. आता या कामाचा वेग टिकून राहतो का आणि तीन वर्षांनंतर पुणेकरांना आधुनिक, विस्तीर्ण आणि सक्षम रेल्वे स्थानकाची भेट मिळते का, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.