युद्धाच्या सावटात सुरक्षित गुंतवणुकीला उधाण; चांदीही झेपावली, ग्राहकांच्या खिशावर पुन्हा महागाईचा घाव
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ जून २०२६ ।। सोन्याचा बाजार हा एखाद्या लहरी राजकारण्यासारखा झाला आहे. कालपर्यंत घसरणीचे अश्रू ढाळणारे सोने आज पुन्हा छाती फुगवून उभे ठाकले आहे. अमेरिकेच्या एअर स्ट्राइकमुळे जागतिक बाजारात निर्माण झालेल्या तणावाने गुंतवणूकदारांना पुन्हा सुरक्षित पर्यायाची आठवण करून दिली आणि त्यांचे पाय थेट सराफा बाजाराकडे वळले. काही दिवसांपूर्वी मोठी घसरण अनुभवलेल्या सोन्याने आता एका झटक्यात उसळी घेत ४,१०३ डॉलर प्रति औंसचा टप्पा गाठला आहे. चांदीनेही मागे राहण्यास नकार देत जोरदार झेप घेतली आहे. युद्धाच्या एका ठिणगीने बाजाराचे गणित कसे उलटेपालटे होते, याचे हे ताजे उदाहरण ठरले आहे. जागतिक राजकारणात गोळ्या झाडल्या जातात, पण त्याचे आवाज सर्वप्रथम सराफा बाजारात ऐकू येतात, हे पुन्हा सिद्ध झाले आहे.
गेल्या काही महिन्यांत सोन्याने गुंतवणूकदारांची अक्षरशः परीक्षा घेतली होती. जानेवारीत विक्रमी उच्चांक गाठल्यानंतर तब्बल २५ टक्क्यांपर्यंत घसरण झाल्याने अनेकांच्या चेहऱ्यावरील सोन्याची चमकच हरवली होती. देशांतर्गत बाजारात १० ग्रॅममागे १.९० लाख रुपयांपर्यंत गेलेले सोने थेट १.३९ लाखांवर आले आणि अनेकांनी तोच योग्य क्षण साधत खरेदी केली. आता मात्र त्याच गुंतवणूकदारांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य फुलले आहे. दिल्लीच्या बाजारात २४ कॅरेट सोन्याचा भाव पुन्हा १.४४ लाख रुपयांच्या पुढे गेला असून २२ कॅरेटचा दर १.३२ लाखांवर पोहोचला आहे. १८ कॅरेट सोन्यालाही मोठी मागणी निर्माण झाली आहे. चांदीनेही प्रति किलो २.२२ लाख रुपयांचा टप्पा गाठत पुन्हा एकदा आपली ताकद दाखवून दिली आहे.
या चढउतारामागे केवळ युद्धाचे सावटच कारणीभूत नाही. अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह, डॉलरची ताकद आणि जागतिक गुंतवणूकदारांचा बदलता मूड हेही तितकेच महत्त्वाचे घटक ठरत आहेत. व्याजदर वाढीच्या शक्यतेमुळे काही दिवसांपूर्वी सोन्यावर विक्रीचा दबाव निर्माण झाला होता. मात्र भू-राजकीय तणाव वाढताच तोच पैसा पुन्हा सोन्याकडे धावत आला. बाजाराचा हा स्वभावच विलक्षण आहे. संकट आले की गुंतवणूकदार सोन्याच्या कुशीत विसावतात आणि परिस्थिती स्थिर झाली की नफावसुलीसाठी बाहेर पडतात. त्यामुळे सोन्याचा भाव हा केवळ धातूचा नसून जगातील राजकीय आणि आर्थिक घडामोडींचा आरसाच बनला आहे.
आता सामान्य ग्राहकांसाठी प्रश्न एकच आहे—खरेदी करायची की थांबायचे? तज्ज्ञांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय तणाव कायम राहिला तर सोन्या-चांदीच्या दरात आणखी वाढ होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. मात्र युद्धाची तीव्रता कमी झाली किंवा आर्थिक धोरणांमध्ये बदल झाला, तर पुन्हा घसरणीचे वारे वाहू शकतात. त्यामुळे भावनांवर नव्हे तर विचारपूर्वक निर्णय घेण्याची वेळ आली आहे. सोन्याचे तेज कायम असले तरी त्यामागील बाजाराचे गणित क्षणाक्षणाला बदलत आहे. ज्यांनी घसरणीच्या काळात धाडसाने गुंतवणूक केली, त्यांना आज फायदा दिसत असला तरी पुढील वाटचाल जागतिक परिस्थितीवरच अवलंबून राहणार आहे. सराफा बाजारात सध्या एकच नियम लागू आहे—जगात तणाव वाढला की सोन्याचा दरही आकाशाकडे धाव घेतो.