पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या मालमत्ताकर वसुलीत मोठी वाढ; सवलत योजनांना उत्स्फूर्त प्रतिसाद
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ जून २०२६ ।। पिंपरी-चिंचवड महापालिकेची तिजोरी भरते आहे, पण त्याहून मोठी गोष्ट म्हणजे करदात्यांचा विश्वासही वाढताना दिसतो आहे. कर वसुलीच्या नावाने केवळ नोटिसा, दंड आणि जप्तीची भीती दाखवण्यापेक्षा सवलतींचे गाजर दाखवले, तर नागरिक स्वखुशीने कर भरतात, याचा प्रत्यय यंदाच्या मालमत्ताकर वसुलीत आला आहे. आर्थिक वर्षाच्या पहिल्याच तिमाहीत तब्बल ३ लाख ८० हजारांहून अधिक मालमत्ताधारकांनी ४३६ कोटी २० लाख रुपयांचा कर भरून महापालिकेच्या महसुलाला भक्कम आधार दिला आहे. विशेष म्हणजे ३ लाख ६२ हजारांहून अधिक नागरिकांनी विविध सवलत योजनांचा लाभ घेतला. हा आकडा केवळ महसुलाचा नाही; तो प्रशासन आणि नागरिक यांच्यात निर्माण झालेल्या विश्वासाच्या नात्याचाही पुरावा आहे. वेळेवर कर भरणाऱ्या नागरिकांचा सन्मान झाला, तर महापालिकेलाही विकासकामांसाठी आर्थिक बळ मिळाले.
यंदाच्या मोहिमेतील सर्वात मोठा नायक ठरला तो ऑनलाइन करभरणा. तब्बल ३ लाख ८ हजारांहून अधिक नागरिकांनी डिजिटल माध्यमातून कर भरत दहा टक्के सवलतीचा लाभ घेतला. ही संख्या केवळ तंत्रज्ञान स्वीकारल्याची नाही, तर प्रशासनाने नागरिकांच्या सोयीला प्राधान्य दिल्याची पावती आहे. पूर्वी कर भरण्यासाठी रांगा, कागदपत्रांचा गोंधळ आणि कार्यालयीन फेऱ्या हे चित्र होते. आता मोबाईल किंवा संगणकावर काही मिनिटांत कर भरून सवलत मिळत असल्याने नागरिकांनी डिजिटल मार्गाला पसंती दिली. महिला मालमत्ताधारक, दिव्यांग, माजी सैनिक, शौर्य पदकधारक, पर्यावरणपूरक उपक्रम राबवणारे आणि प्रामाणिक करदाते अशा विविध घटकांसाठी स्वतंत्र सवलती देऊन महापालिकेने करप्रणालीला सामाजिक संवेदनशीलतेची जोड दिली आहे. त्यामुळे कर वसुली ही केवळ महसूल गोळा करण्याची प्रक्रिया न राहता सहभागाची चळवळ ठरत आहे.
तथापि, या यशामुळे महापालिकेची जबाबदारीही तितकीच वाढली आहे. नागरिकांनी वेळेवर कर भरला म्हणजे त्यांना बदल्यात दर्जेदार रस्ते, नियमित पाणीपुरवठा, स्वच्छता, वाहतूक सुविधा, उद्याने आणि आधुनिक नागरी सेवा अपेक्षित असणारच. शहरात अजूनही अनेक भागांत पाणीटंचाई, वाहतूक कोंडी, खराब रस्ते आणि मूलभूत सुविधांचे प्रश्न कायम आहेत. त्यामुळे वाढलेल्या महसुलाचा वापर नेमका कुठे आणि किती परिणामकारक होतो, याकडे करदात्यांचे बारकाईने लक्ष असेल. महसूल वाढला म्हणून कौतुक; पण त्या पैशाचा हिशोबही तितकाच पारदर्शक हवा. करदात्यांचा विश्वास जिंकणे जितके अवघड, तितकेच तो टिकवणे अधिक कठीण असते.
३० जूनपर्यंत सवलतींचा लाभ घेण्याचे आवाहन महापालिकेने केले असून, उर्वरित मालमत्ताधारकांनीही त्याचा फायदा घ्यावा. कारण वेळेवर भरलेला कर हा केवळ कायदेशीर कर्तव्य नसून शहराच्या विकासात दिलेले थेट योगदान आहे. पिंपरी-चिंचवडसारख्या वेगाने वाढणाऱ्या शहराला भक्कम आर्थिक पाया हवा असेल, तर करभरणा आणि विकास यांचे नाते अधिक मजबूत करावे लागेल. यंदाच्या आकडेवारीने एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे—नागरिकांना विश्वास, सुविधा आणि योग्य प्रोत्साहन दिले, तर ते जबाबदारी टाळत नाहीत; उलट शहराच्या प्रगतीत खांद्याला खांदा लावून सहभागी होतात. हाच या यशाचा खरा अर्थ आहे.