२०३० पर्यंत पुणे-मुंबई प्रवास अधिक सुरळीत; वाहतूककोंडीवर कायमचा उपाय करण्याचा सरकारचा मोठा आराखडा
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २८ जून २०२६ ।। मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्ग म्हणजे महाराष्ट्राच्या आर्थिक नाडीवर धावणारी जीवनवाहिनी. पण गेल्या काही वर्षांत वाहनांच्या वाढत्या गर्दीने या महामार्गाचा वेग अक्षरशः गुदमरून गेला होता. आठवड्याच्या शेवटी तर हा महामार्ग ‘द्रुतगती’पेक्षा ‘संथगती’ म्हणूनच ओळखला जाईल, अशी परिस्थिती निर्माण झाली होती. आता मात्र या चित्राला बदलण्याची मोठी तयारी सुरू झाली आहे. मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गाचा दहापदरी विस्तार करण्याचा सुधारित आराखडा महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने राज्य सरकारसमोर सादर केला आहे. या प्रस्तावाला मंजुरी मिळाल्यास २०२७ मध्ये प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होऊन २०३० पर्यंत संपूर्ण महामार्ग नव्या रूपात प्रवाशांसाठी खुला होणार आहे. त्यामुळे लाखो वाहनचालकांना वाहतूककोंडी, विलंब आणि अपघातांच्या भीतीतून मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
महामार्गावरील ‘मिसिंग लिंक’ सुरू झाल्यानंतर त्याचा सकारात्मक परिणाम स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. हलक्या वाहनांची तब्बल सत्तर टक्के वाहतूक नव्या मार्गावर वळल्याने जुन्या मार्गावरील ताण काही प्रमाणात कमी झाला. मात्र अवजड वाहनांवरील निर्बंध आणि दरवर्षी पाच ते सहा टक्क्यांनी वाढणारी वाहनसंख्या पाहता सहापदरी महामार्ग आता अपुरा पडत असल्याचे वास्तव कोणालाही नाकारता येणार नाही. एका बाजूला उद्योग, व्यापार, पर्यटन आणि विमानतळांमुळे या मार्गावरील प्रवास सातत्याने वाढत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला उपलब्ध पायाभूत सुविधा मर्यादेपर्यंत पोहोचल्या आहेत. म्हणूनच दहापदरी विस्तार हा आता चैनीचा नव्हे, तर काळाची गरज बनला आहे.
सुधारित प्रस्तावात ‘बांधा-वापरा-हस्तांतरित करा’ (BOT) या पद्धतीचा अवलंब करण्यात येणार आहे. विद्यमान वाहतुकीतून मिळणाऱ्या महसुलाच्या आधारे प्रकल्प आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य असल्याचा विश्वास एमएसआरडीसीने व्यक्त केला आहे. सरकारकडून मंजुरी मिळाल्यानंतर निविदा प्रक्रिया सुरू होईल आणि २०२७ मध्ये प्रत्यक्ष काम हाती घेतले जाईल. मात्र हे काम सोपे नसेल. कारण देशातील सर्वाधिक वर्दळीच्या महामार्गांपैकी एक असलेल्या या मार्गावर वाहतूक सुरू ठेवत विस्तार करणे हे मोठे अभियांत्रिकी आव्हान असेल. त्यामुळे नियोजन, सुरक्षितता आणि वेळेचे काटेकोर व्यवस्थापन यांची खरी कसोटी लागणार आहे.
आज मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावर आठवड्याच्या दिवशी सुमारे पासष्ट हजार, तर सुटीच्या दिवशी तब्बल एक लाख वाहनांची वर्दळ असते. भविष्यात नवी मुंबई आणि पुणे परिसरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सुरू झाल्यानंतर ही संख्या आणखी झपाट्याने वाढणार आहे. त्यामुळे दहापदरी विस्तार हा केवळ रस्त्याचा विस्तार नसून महाराष्ट्राच्या आर्थिक प्रगतीचा नवा महामार्ग ठरणार आहे. आता सरकारने विलंब न करता या प्रस्तावाला हिरवा कंदील दिल्यास २०३० पर्यंत मुंबई-पुणे प्रवास अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि सुखकर होईल. महाराष्ट्राच्या विकासाच्या गाडीला खऱ्या अर्थाने नव्या वेगाची हीच वेळ आहे.