काठमांडूमध्ये भारतीय भाविक अडकल्यानंतर परराष्ट्र मंत्रालयाची कठोर अॅडव्हायझरी; अधिकृत टूर ऑपरेटर आणि पूर्ण कागदपत्रांशिवाय प्रवास टाळण्याचे आवाहन
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २८ जून २०२६ ।। पाच वर्षांच्या खंडानंतर पुन्हा सुरू झालेली कैलास मानसरोवर यात्रा अनेक भाविकांसाठी आध्यात्मिक आनंदाचा क्षण ठरली असली, तरी यंदाच्या यात्रेत निष्काळजीपणाची मोठी किंमत काही जणांना मोजावी लागत आहे. नेपाळची राजधानी काठमांडूमध्ये अनेक भारतीय भाविक व्हिसा आणि आवश्यक परवानग्यांअभावी अडकून पडल्याच्या घटनांनंतर परराष्ट्र मंत्रालयाने कठोर अॅडव्हायझरी जारी केली आहे. ‘व्हिसा मिळेल, परमिट नंतर येईल’ या आशेवर घरातून निघू नका, असा स्पष्ट आणि ठाम इशारा मंत्रालयाने दिला आहे. कैलास दर्शनाची ओढ कितीही प्रबळ असली, तरी नियमांना वळसा घालून निघालेली यात्रा भक्तीपेक्षा संकटातच संपुष्टात येऊ शकते, हे या घटनेने अधोरेखित केले आहे.
परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, नेपाळमध्ये अडकलेल्या अनेक भारतीय भाविकांनी मदतीसाठी संपर्क साधला असून त्यांच्याकडे चीनमध्ये प्रवेशासाठी आवश्यक असलेला व्हिसा आणि अधिकृत परवानग्या उपलब्ध नव्हत्या. काही खासगी टूर ऑपरेटरांनी सर्व कागदपत्रे मिळण्यापूर्वीच यात्रेला सुरुवात करण्याचा सल्ला दिल्याने भाविक मोठ्या अडचणीत सापडले. परिणामी, चीनच्या सीमेवर त्यांचा प्रवास थांबला आणि त्यांना काठमांडूमध्येच मुक्काम करावा लागला. या पार्श्वभूमीवर मंत्रालयाने स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की, संपूर्ण व्हिसा प्रक्रिया आणि सर्व परवाने हाती आल्यानंतरच घरातून प्रस्थान करावे. अन्यथा आर्थिक नुकसान, मानसिक त्रास आणि प्रवासातील अनिश्चितता टाळता येणार नाही.
यात्रेच्या नावाखाली काही खासगी संस्थांकडून दिल्या जाणाऱ्या अपुऱ्या माहितीवरही मंत्रालयाने अप्रत्यक्षपणे बोट ठेवले आहे. भाविकांनी केवळ नोंदणीकृत आणि अधिकृत टूर ऑपरेटरमार्फतच यात्रा बुक करावी, अशी सूचना करण्यात आली आहे. अधिकृत संस्थांकडून कागदपत्रांची प्रक्रिया नियमानुसार केली जाते आणि सीमापार प्रवासात उद्भवणाऱ्या अडचणींचा धोका कमी होतो. यंदाची यात्रा ४ जुलै ते २६ ऑगस्ट २०२६ या कालावधीत आयोजित करण्यात आली असून उत्तराखंडमधील लिपुलेख आणि सिक्कीममधील नाथू ला या दोन मार्गांद्वारे ती पार पडणार आहे. यावर्षी ५,५६१ अर्जांमधून संगणकीकृत सोडतीद्वारे ७५० भाविकांची निवड करण्यात आली असून त्यांच्या १५ तुकड्या यात्रेसाठी रवाना होणार आहेत.
हिंदू, बौद्ध आणि जैन धर्मीयांसाठी अत्यंत पवित्र मानली जाणारी ही यात्रा २०२० नंतर प्रथम कोरोनामुळे आणि त्यानंतर भारत-चीन सीमावादामुळे बंद होती. सलग दुसऱ्या वर्षी सुरू झालेली ही यात्रा केवळ धार्मिक नव्हे, तर भारत-चीन संबंध सुधारण्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची मानली जात आहे. मात्र, श्रद्धेपेक्षा शिस्त महत्त्वाची असल्याचा संदेश या घटनेतून पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे. कैलासाचे दर्शन घाईने नाही, तर नियमानुसारच घ्यावे, असे सांगत परराष्ट्र मंत्रालयाने भाविकांना सर्व औपचारिकता पूर्ण झाल्याची खात्री करूनच प्रवासाला निघण्याचे आवाहन केले आहे. श्रद्धेचा मार्ग खुला आहे; पण तो अधिकृत कागदपत्रांच्या दरवाजातूनच जातो, हे आता प्रत्येक भाविकाने लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.