कोकणात रेड अलर्टचा इशारा, उर्वरित महाराष्ट्रातही पावसाचा दमदार पुनरागमनाचा डंका
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० जून २०२६ ।। गेल्या काही दिवसांपासून लपंडाव खेळणाऱ्या पावसाने अखेर पुन्हा एकदा आपला खरा रंग दाखवण्याची तयारी केली आहे. आभाळाने आता फक्त ढगांची मिरवणूक काढायची नाही, तर मुसळधार सरींचा नगारा वाजवायचा निर्धार केल्याचे चित्र दिसत आहे. भारतीय हवामान विभागाने पुढील पाच दिवसांसाठी राज्यभर जोरदार पावसाचा इशारा दिला असून कोकणात तर थेट रेड अलर्ट जाहीर करण्यात आला आहे. पावसाने एकदा दडी मारली की उकाड्याने जीव हैराण होतो आणि तोच पाऊस परतला की नदी-नाले ओसंडतात, रस्ते पाण्याखाली जातात. त्यामुळे निसर्गाच्या या दोन्ही टोकांच्या खेळात नागरिकांनी आता सज्ज राहण्याची वेळ आली आहे. प्रशासनाने खबरदारीचा इशारा दिला असला तरी पावसाला इशारे समजत नाहीत; म्हणूनच सावध राहणे हेच शहाणपण ठरणार आहे.
हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार पालघर जिल्ह्यात काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसाची शक्यता असल्याने रेड अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. ठाणे, मुंबई, रायगड आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये मुसळधार पाऊस, विजांचा कडकडाट आणि जोरदार वाऱ्यांसाठी ऑरेंज अलर्ट देण्यात आला आहे. सिंधुदुर्गमध्ये येलो अलर्ट जाहीर करण्यात आला असला तरी तेथील परिस्थितीही क्षणाक्षणाला बदलू शकते. समुद्र खवळण्याची शक्यता, नद्या दुथडी भरून वाहण्याचा धोका आणि सखल भागात पाणी साचण्याची शक्यता लक्षात घेता नागरिकांनी अनावश्यक प्रवास टाळावा, असा सल्ला प्रशासनाने दिला आहे. पावसाच्या सरी कधी वरदान ठरतात आणि कधी संकटाचे रूप धारण करतात, याचा अनुभव महाराष्ट्राने वारंवार घेतला आहे.
कोकणाबरोबरच विदर्भ, मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रालाही पावसाने वेढा घालण्याची चिन्हे आहेत. नागपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर, यवतमाळ, वर्धा, अमरावती, अकोला आणि बुलढाणा येथे मध्यम स्वरूपाच्या पावसाचा अंदाज आहे. मराठवाड्यात छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, बीड, हिंगोली आणि नांदेड जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह पावसाच्या सरी कोसळण्याची शक्यता आहे, तर लातूर आणि धाराशिवमध्ये हलक्या सरींची नोंद होऊ शकते. मध्य महाराष्ट्रात धुळे, नंदुरबार, जळगाव, नाशिक, अहिल्यानगर, पुणे, सातारा आणि सांगली येथे पावसाची चांगली शक्यता असून सोलापूर व कोल्हापूरमध्येही ढगांची उपस्थिती वाढणार आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी हा दिलासादायक टप्पा असला तरी अतिवृष्टीचा धोका डोळ्यासमोर ठेवून नियोजन करणे तितकेच आवश्यक आहे.
मान्सून आता खऱ्या अर्थाने राज्यभर सक्रिय होत असल्याचे चित्र स्पष्ट दिसत आहे. मात्र पाऊस हा केवळ रोमँटिक वातावरण निर्माण करणारा नसून तो जबाबदारीची जाणीव करून देणारा ऋतूही आहे. विजांच्या कडकडाटाच्या वेळी उघड्यावर न थांबणे, नदी-ओढ्यांमध्ये उतरण्याचा मोह टाळणे, पूरस्थितीच्या भागात प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करणे आणि शेतकऱ्यांनी हवामानाचा अंदाज पाहूनच शेतीची कामे करणे, ही काळाची गरज आहे. पुढील पाच दिवस महाराष्ट्रात पावसाचा जोर कायम राहण्याची शक्यता असल्याने प्रत्येक जिल्ह्याने, प्रत्येक नागरिकाने आणि प्रत्येक यंत्रणेने सतर्क राहणे गरजेचे आहे. कारण निसर्ग जेव्हा मनसोक्त बरसतो, तेव्हा तयारीच माणसाला संकटातून सुखरूप बाहेर काढते.