अधिकाऱ्याच्या पाठिशी गाव उभं; बॅनरपेक्षा मोठा ठरला प्रामाणिकपणाचा सन्मान
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ जुलै २०२६ ।। सरकारी अधिकाऱ्यांच्या बदल्यांची बातमी सहसा एका फाईलमध्ये जन्म घेते आणि दुसऱ्या फाईलमध्ये संपते. दोन दिवस चर्चा, चार दिवस अंदाज आणि मग पुढची बदली. पण एखाद्या अधिकाऱ्याच्या समर्थनार्थ गावकऱ्यांनी राष्ट्रीय महामार्गावर फलक उभारावा, ही घटना रोज घडत नाही. कराड तालुक्यातील शिवडे-मसूर फाटा येथे झळकलेला “२५ बदल्या झाल्या… पण तुकाराम मुंढे बदलले नाहीत” हा संदेश केवळ एका अधिकाऱ्याचे कौतुक नाही; तो प्रशासनाकडून लोकांच्या अपेक्षांचा आरसाच आहे. राजकीय नेत्यांसाठी अशा स्वागतफलकांची रेलचेल असते; पण एका सनदी अधिकाऱ्यासाठी ग्रामस्थांनी स्वखुशीने उभा केलेला हा फलक व्यवस्था आणि समाज यांच्यातील नात्याची वेगळी कहाणी सांगून जातो. खुर्च्या बदलल्या, कार्यालये बदलली, जिल्हे बदलले; पण कर्तव्याचा चेहरा बदलला नाही, अशी भावना जनतेत निर्माण झाली, तर त्याहून मोठा पुरस्कार कोणता?
प्रामाणिकपणाची किंमत अनेकदा बदल्यांत मोजावी लागते, हा आपल्या प्रशासनाचा नवा नसलेला नियम आहे. नियम पाळणारा अधिकारी अनेकांना खटकतो, कारण नियमांपेक्षा सोय मोठी मानणाऱ्यांची संख्या कमी नाही. दूध भेसळ असो, अन्नसुरक्षा असो किंवा प्रशासनातील शिस्त, कारवाईची तलवार चालली की नाराजीचे ढगही दाटतात. पण जनतेला फरक पडतो तो परिणामाचा. कार्यालयातील आदेशापेक्षा रस्त्यावर दिसणारा बदल महत्त्वाचा असतो. म्हणूनच एका अधिकाऱ्याच्या कामाचा गौरव गावकरी करत असतील, तर तो केवळ व्यक्तीचा सन्मान नसून कर्तव्यनिष्ठेचा स्वीकार आहे. प्रशासनातील प्रामाणिकपणा अजून जिवंत आहे, यावरचा लोकांचा विश्वास त्यातून व्यक्त होतो.
या फलकाची आणखी एक जमेची बाजू म्हणजे त्यात राजकीय घोषणांचा गोंगाट नाही, व्यक्तीपूजेचा अतिरेक नाही. छत्रपती शिवाजी महाराज, संत तुकाराम महाराज, अशोकस्तंभ आणि तिरंगा यांच्या प्रतिमांसह दिलेला संदेश एका मूल्यव्यवस्थेकडे बोट दाखवतो. समाजाला अधिकारापेक्षा प्रामाणिकपणा महत्त्वाचा वाटतो, हे त्यातून अधोरेखित होते. सोशल मीडियावर व्हायरल होणाऱ्या हजारो पोस्ट दोन दिवसांत विस्मरणात जातात; पण जनतेच्या मनात निर्माण होणारा विश्वास इतक्या सहज पुसला जात नाही. एखाद्या अधिकाऱ्याच्या नावाभोवती अशी सकारात्मक भावना तयार होणे, ही व्यवस्थेसाठीही आत्मपरीक्षणाची संधी आहे.
लोकशाहीत टाळ्या राजकारण्यांनाच मिळाव्यात, असा कुठलाही नियम नाही. जनतेसाठी निःपक्षपातीपणे काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यालाही लोक मनापासून दाद देतात, हे या घटनेने पुन्हा सिद्ध केले आहे. मात्र या कौतुकाचा अर्थ व्यक्तिपूजा नसून, प्रामाणिक कामाला मिळालेली लोकमान्यता असा घेतला पाहिजे. प्रत्येक प्रामाणिक अधिकाऱ्याच्या पाठीशी समाज उभा राहिला आणि प्रत्येक अधिकारी नियमांच्या पाठीशी ठाम उभा राहिला, तर बदल्यांच्या आकड्यांपेक्षा बदललेल्या व्यवस्थेची चर्चा जास्त होईल. कारण शेवटी फलकावरील शब्द नव्हे, तर जनतेच्या मनातील विश्वासच सर्वात मोठा सन्मान ठरतो.