LPG टँकरवर हल्ल्यानंतर आखातात तणाव; २८ भारतीय नाविक सुखरूप, ऊर्जा सुरक्षेची चिंता वाढली
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २५ जुलै २०२६ ।। मध्यपूर्वेतील युद्धाच्या धगेला आता समुद्राचाही किनारा उरलेला नाही. अमेरिका-इराण संघर्षाच्या छायेत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ एलपीजी वाहून नेणाऱ्या ‘दिशा’ या टँकरवर झालेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्याने जागतिक सागरी वाहतुकीची धडधड पुन्हा वाढवली आहे. या जहाजावर तब्बल २८ भारतीय नाविक कार्यरत असल्याने भारतातही चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, भारतीय दूतावासाने सर्व भारतीय कर्मचारी सुरक्षित असल्याची माहिती दिल्याने मोठा दिलासा मिळाला. मोझाम्बिकचा ध्वज फडकवणाऱ्या या टँकरवर अज्ञात क्षेपणास्त्राने हल्ला झाल्याचे प्राथमिक वृत्त असून, या घटनेमुळे आखातातील तणावाला आणखी धार चढली आहे. जगभरातील ऊर्जा बाजार आणि सागरी व्यापार यांचे लक्ष आता या घडामोडींवर खिळले आहे.
हल्ल्यावेळी ‘दिशा’ हा एलपीजी टँकर पर्शियन आखाताच्या दिशेने मार्गक्रमण करत होता. भारतीय सागरी कर्मचाऱ्यांची संघटना सीमेन्स युनियन ऑफ इंडिया यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ अचानक क्षेपणास्त्र हल्ला झाला. सुदैवाने जहाजावरील कोणत्याही भारतीयाला दुखापत झाली नाही. भारताच्या तेहरानस्थित दूतावासाने तातडीने परिस्थितीची माहिती घेत संबंधित अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधला असून, संपूर्ण घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात असल्याचे स्पष्ट केले आहे. हल्ल्यामागे नेमके कोण आहे, याबाबत अद्याप अधिकृत माहिती समोर आलेली नसली तरी या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सुरक्षा यंत्रणा सतर्क झाल्या आहेत.
होर्मुझची सामुद्रधुनी ही केवळ समुद्रातील अरुंद वाट नाही, तर जगाच्या अर्थव्यवस्थेची जीवनवाहिनी मानली जाते. जगातील जवळपास २० टक्के कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू याच मार्गाने विविध देशांपर्यंत पोहोचतो. त्यामुळे या परिसरातील प्रत्येक हल्ला केवळ एका जहाजापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचे पडसाद जागतिक इंधन बाजार, वाहतूक व्यवस्था आणि महागाईपर्यंत उमटतात. आधीच मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षामुळे तेलाच्या किमती अस्थिर झाल्या असताना, या नव्या घटनेने जागतिक ऊर्जा सुरक्षेवरील प्रश्न अधिक गंभीर झाले आहेत. अनेक जहाज कंपन्यांनी या मार्गावरील हालचालींचा नव्याने आढावा घेण्यास सुरुवात केली आहे.
भारतासाठीही ही घटना अत्यंत संवेदनशील आहे. कारण देशातील मोठ्या प्रमाणातील कच्चे तेल आणि एलपीजी पुरवठा याच सागरी मार्गावर अवलंबून आहे. शिवाय हजारो भारतीय नाविक विविध आंतरराष्ट्रीय जहाजांवर कार्यरत आहेत. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा ठरतो. सध्या सर्व भारतीय सुरक्षित असले तरी आखातातील वाढत्या अस्थिरतेमुळे भविष्यात अशा घटनांचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे भारताने आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेसोबतच ऊर्जा पुरवठा अखंड ठेवण्यासाठी राजनैतिक आणि सागरी पातळीवर अधिक सतर्क राहण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे. एका क्षेपणास्त्राने पुन्हा एकदा जगाला दाखवून दिले आहे की, होर्मुझमध्ये उसळलेली ठिणगी संपूर्ण जगाच्या अर्थचक्राला हादरा देऊ शकते.