पारा-शिशायुक्त सौंदर्यप्रसाधनांवर एफडीएचा दणका; आरोग्याशी खेळणाऱ्यांना स्पष्ट इशारा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ जुलै २०२६ ।। आरशात चेहरा उजळावा म्हणून बाजाराने वर्षानुवर्षे ग्राहकांच्या डोळ्यांत धूळ फेकली. “सात दिवसांत गोरे व्हा”, “डाग नाहीसे”, “चमत्कारिक परिणाम” अशा जाहिरातींनी लाखो लोकांची दिशाभूल केली आणि नफ्याच्या हव्यासापोटी विषच सौंदर्यप्रसाधनांच्या डब्यांत भरले गेले. आता मात्र महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने या फसवणुकीवर हातोडा चालवला आहे. आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू असलेल्या राज्यव्यापी मोहिमेत धोकादायक पारा (Mercury) आणि शिसे (Lead) आढळलेल्या सौंदर्यप्रसाधनांवर कठोर कारवाई करण्यात आली आहे. प्रयोगशाळा तपासणीत सुरक्षिततेच्या निकषांवर अपयशी ठरलेल्या उत्पादनांची विक्री, वितरण आणि साठवण तात्काळ थांबवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. काही उत्पादनांमध्ये उत्पादकाची माहिती आणि आवश्यक लेबलिंगमध्येही गंभीर त्रुटी आढळल्याचे प्रशासनाने नमूद केले आहे.
ही कारवाई केवळ काही क्रीमच्या डब्यांपुरती मर्यादित नाही; ती ग्राहकांच्या जीवाशी खेळणाऱ्या संपूर्ण मानसिकतेवरचा प्रहार आहे. गोरेपणाचे स्वप्न विकताना अनेक कंपन्यांनी सौंदर्याऐवजी विषाची विक्री केली. त्वचा उजळण्याच्या नावाखाली पाऱ्यासारखे घातक धातू वापरले गेले, कारण ते काही दिवसांत त्वचा उजळल्याचा भास निर्माण करतात. पण त्याची किंमत शरीराला चुकवावी लागते. महाराष्ट्र एफडीएने विशेषतः Goree Beauty Cream, Face Fresh Gold आणि Golden Star Beauty Cream या उत्पादनांबाबत सार्वजनिक आरोग्याचा इशारा देत त्यांची विक्री थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत. या उत्पादनांमध्ये सुरक्षित मर्यादेपेक्षा अधिक प्रमाणात पारा आणि शिसे आढळल्याचे अधिकृत तपासणीत स्पष्ट झाले आहे.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, पारा आणि शिसे यांचा सतत संपर्क हा केवळ त्वचेचा प्रश्न राहत नाही. सुरुवातीला जळजळ, लालसरपणा, पुरळ, त्वचा पातळ होणे किंवा रंग बदलणे अशी लक्षणे दिसतात; परंतु दीर्घकाळ वापर झाल्यास मूत्रपिंड, मज्जासंस्था आणि इतर अवयवांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. काही अहवालांमध्ये अशा क्रीमच्या वापराशी मूत्रपिंडाच्या आजारांचे संबंधही अधोरेखित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे ही कारवाई केवळ नियमभंगाविरुद्ध नाही, तर सार्वजनिक आरोग्याच्या संरक्षणासाठी उचललेले महत्त्वाचे पाऊल आहे. ग्राहकांनी कोणतेही सौंदर्यप्रसाधन खरेदी करण्यापूर्वी त्यावरील लेबल, उत्पादकाची माहिती, परवाना आणि अधिकृत विक्रेत्याची खात्री करणे आवश्यक आहे.
राज्यात अन्नभेसळ, बनावट औषधे, गुटखा, अवैध सौंदर्यप्रसाधने आणि इतर आरोग्यधोका निर्माण करणाऱ्या उत्पादनांविरोधात सुरू असलेल्या मोहिमेमुळे नियामक यंत्रणा पुन्हा सक्रिय झाल्याचे चित्र दिसत आहे. परंतु केवळ सरकारी कारवाई पुरेशी ठरणार नाही. ग्राहकांनीही चमत्कारिक दाव्यांच्या जाहिरातींना बळी न पडता जागरूक राहिले पाहिजे. स्वस्तात मिळणारे किंवा अनधिकृत मार्गाने विकले जाणारे सौंदर्यप्रसाधन हा सौंदर्याचा नव्हे, तर आजाराचा शॉर्टकट ठरू शकतो. आरोग्याला धोका निर्माण करणाऱ्या प्रत्येक उत्पादनाविरोधात कठोर कारवाई आणि नागरिकांची सजगता यांचा संगमच सुरक्षित बाजारपेठ उभी करू शकतो. महाराष्ट्र एफडीएने सुरू केलेली ही मोहीम याच दिशेने टाकलेले ठोस पाऊल मानले जात आहे.