१४९ वर्षांच्या कसोटी इतिहासात नवा अध्याय; पण ६२ वर्षांपूर्वीच्या मराठमोळ्या दिग्गजाचा विक्रम अजूनही अभेद्य
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ जुलै २०२६ ।। कसोटी क्रिकेटमध्ये नवे विक्रम जन्म घेतात, काही काळ गाजतात आणि मग इतिहासाच्या पानांत विरून जातात. पण काही विक्रम असे असतात की, काळाची कितीही वादळे आली तरी त्यांचा दरारा कमी होत नाही. वेस्ट इंडिजचा वेगवान गोलंदाज जस्टिन ग्रीव्हस याने पाकिस्तानविरुद्धच्या पहिल्या कसोटीत सलग पाच मेडन षटके टाकत प्रत्येक षटकात एक विकेट घेत १४९ वर्षांच्या कसोटी इतिहासात अभूतपूर्व पराक्रम केला. क्रिकेटविश्वाने त्याच्या गोलंदाजीला दाद दिली, पण या नव्या विक्रमाच्या जल्लोषातही भारतीय क्रिकेटमधील एका मराठमोळ्या दिग्गजाचे नाव पुन्हा उजळून निघाले. कारण, मेडन षटकांचा खरा सम्राट आजही बापू नाडकर्णीच आहेत.
सामन्याच्या सुरुवातीला ग्रीव्हसच्या गोलंदाजीत धार दिसत नव्हती. पहिल्या सहा षटकांत त्याने २७ धावा दिल्या आणि एकही विकेट मिळाली नव्हती. मात्र त्यानंतर त्याने अक्षरशः सामन्याचे चित्र बदलले. सलग पाच मेडन षटके टाकताना प्रत्येक षटकात एक विकेट घेत त्याने पाकिस्तानच्या फलंदाजीचा कणा मोडला. त्याच्या अंतिम गोलंदाजीची आकडेवारी ११ षटके, ५ मेडन, २७ धावा आणि ५ विकेट्स अशी राहिली. वेगवान गोलंदाजाकडून अशी अचूकता आणि सातत्य क्वचितच पाहायला मिळते. त्यामुळे त्याच्या कामगिरीची क्रिकेटविश्वात जोरदार चर्चा सुरू झाली आहे.
मात्र, कसोटी क्रिकेटमध्ये संयम, नियंत्रण आणि अचूकतेचा सर्वोच्च मानदंड अजूनही बापू नाडकर्णी यांच्या नावावर आहे. १९६४ मध्ये मद्रास कसोटीत इंग्लंडविरुद्ध त्यांनी सलग २१ मेडन षटके टाकत तब्बल १३१ चेंडूंवर एकही धाव दिली नव्हती. एकूण ३२ षटकांच्या स्पेलमध्ये त्यांनी फक्त ५ धावा खर्च केल्या आणि तब्बल २७ मेडन षटके नोंदवली. आश्चर्य म्हणजे इतकी किफायतशीर गोलंदाजी करूनही त्यांना एकही विकेट मिळाली नाही. त्यांच्या त्या स्पेलचा ०.१५ इकॉनॉमी रेट आजही कसोटी क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वोत्तम मानला जातो. विक्रम मोडणे सोपे असते, पण अशा प्रकारे फलंदाजांचा श्वास रोखणारी गोलंदाजी पुन्हा घडणे अत्यंत दुर्मीळ आहे.
१९५५ ते १९६८ या कालावधीत भारतासाठी ४१ कसोटी खेळलेल्या बापू नाडकर्णी यांनी ८८ विकेट्स घेतल्या, तर फलंदाजीतही १,४१४ धावा करून एक शतक आणि सात अर्धशतके झळकावली. प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये त्यांच्या नावावर ८,८८० धावा आणि ५०० विकेट्स अशी दुहेरी कामगिरी आहे. आजच्या टी-२० युगात वेग, फटकेबाजी आणि मनोरंजनाला महत्त्व मिळत असले, तरी कसोटी क्रिकेटची खरी ओळख संयम, शिस्त आणि अचूकता यातच आहे. जस्टिन ग्रीव्हसने इतिहासात नवे पान लिहिले, पण त्या इतिहासाच्या शिखरावर आजही मराठमोळ्या बापू नाडकर्णी यांचे नाव तितक्याच दिमाखात कोरलेले आहे.