जुन्या वाहनांतील रबर व इंधन प्रणालीवर परिणामाची शक्यता; सरकारने सुसंगत वाहनांनाच E20 वापरण्याचा दिला सल्ला
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० जुलै २०२६ ।। देशभरात पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिश्रण म्हणजेच E20 इंधन टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध होत असताना लाखो वाहनचालकांच्या मनात एकच प्रश्न आहे—हे इंधन प्रत्येक वाहनासाठी सुरक्षित आहे का? केंद्र सरकारने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, E20 सुसंगत (E20-compatible) म्हणून उत्पादकांनी मान्यता दिलेल्या वाहनांसाठी हे इंधन सुरक्षित आहे. मात्र, जुन्या मॉडेलच्या वाहनांमध्ये काही महत्त्वाच्या सुट्या भागांवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वाहन उत्पादकांच्या मार्गदर्शक सूचनांकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते. इथेनॉल हे पेट्रोलपेक्षा अधिक आर्द्रता शोषून घेणारे आणि रासायनिकदृष्ट्या सक्रिय इंधन असल्याने जुन्या तंत्रज्ञानाच्या वाहनांमध्ये त्याचे परिणाम अधिक जाणवू शकतात.
तज्ज्ञांच्या मते, विशेषतः रबरच्या होज पाईप्स, इंधनाच्या सील्स, ओ-रिंग्स, गॅस्केट्स, फ्युएल पंप, फ्युएल फिल्टर, फ्युएल इंजेक्टर तसेच काही धातूंचे भाग यांच्यावर दीर्घकाळ E20 वापरल्यास झीज किंवा गंज निर्माण होण्याची शक्यता असते. जुन्या वाहनांमध्ये इंधन टाकीतील गाळ सुटून फिल्टर चोक होण्याचाही धोका व्यक्त केला जातो. परिणामी इंजिन सुरू होण्यास अडचण, मायलेजमध्ये घट, पॉवर कमी होणे किंवा देखभाल खर्च वाढणे अशा तक्रारी उद्भवू शकतात. त्यामुळे वाहनाची रचना E20 साठी तयार आहे की नाही, याची खात्री करणे अत्यावश्यक आहे.
केंद्र सरकारचे म्हणणे मात्र स्पष्ट आहे. इथेनॉल मिश्रित इंधनामुळे कच्च्या तेलावरील आयात अवलंबित्व कमी होईल, शेतकऱ्यांना ऊस व इतर जैवइंधन पिकांना बाजारपेठ मिळेल आणि कार्बन उत्सर्जनातही घट होईल. त्यामुळे वाहन उत्पादकांना E20 सुसंगत इंजिन विकसित करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. अलीकडील अनेक नवीन दुचाकी आणि चारचाकी मॉडेल्स E20 इंधनासाठी प्रमाणित करण्यात आली आहेत. मात्र, २०२३ पूर्वीच्या अनेक वाहनांसाठी संबंधित कंपनीच्या मार्गदर्शक सूचना तपासणे आवश्यक असल्याचे सरकारनेही स्पष्ट केले आहे.
वादाच्या केंद्रस्थानी असलेला मुद्दा इंधनाचा नसून योग्य वाहनात योग्य इंधन वापरण्याचा आहे. कोणतेही इंधन सर्व वाहनांसाठी सारखेच सुरक्षित असते, असा समज चुकीचा ठरू शकतो. वाहनमालकांनी आपल्या वाहनाचे ओनर्स मॅन्युअल, उत्पादक कंपनीचे अधिकृत मार्गदर्शन किंवा अधिकृत सर्व्हिस सेंटरचा सल्ला घेऊनच E20 वापरावा. पर्यावरण संरक्षण आणि इंधन बचत ही काळाची गरज असली, तरी त्यासाठी वाहनांचे तांत्रिक आरोग्यही तितकेच महत्त्वाचे आहे. योग्य माहिती आणि योग्य निर्णय घेतल्यासच E20 चा अपेक्षित फायदा देशालाही आणि वाहनचालकांनाही मिळू शकतो.