सरकारचा प्रस्ताव चर्चेत; सध्या पेट्रोल-डिझेलचे दर मात्र स्थिर, पण पुढे खिशावर भार वाढण्याची शक्यता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ६ ऑगस्ट २०२६ ।। Petrol And Diesel Rate: महागाईने आधीच सामान्य माणसाच्या खिशाला कात्री लावलेली असताना आता घरच्या गॅसवरही नव्या बोजाची चर्चा सुरू झाली आहे. केंद्र सरकार LPG आणि नैसर्गिक वायूच्या वापरावर स्वतंत्र शुल्क लावण्याचा विचार करत असल्याचे वृत्त समोर आले आहे. प्रस्तावित शुल्क LPG साठी प्रति किलो ₹1.29 आणि नैसर्गिक वायूसाठी प्रति घनमीटर ₹1.43 असू शकते. या पैशातून सुमारे 42 अब्ज डॉलरच्या धोरणात्मक इंधन साठ्याला निधी देण्याचा सरकारचा विचार असल्याचे वृत्त आहे. मात्र, हा अद्याप प्रस्ताव असून मंत्रिमंडळाची मंजुरी झालेली नाही.
जर LPGवरील प्रस्तावित ₹1.29 प्रति किलो शुल्क लागू झाले, तर 14.2 किलोच्या घरगुती सिलिंडरवर साधारण ₹18.30 इतका अतिरिक्त भार पडू शकतो. म्हणजेच आजच सिलिंडर बुक करणाऱ्या ग्राहकाने उद्याचा खर्च आजच मोजावा, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. भारत आपल्या LPG गरजेपैकी सुमारे 60 टक्के आयात करतो आणि त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील किंमतींचा देशांतर्गत दरांवर परिणाम होतो. सरकारने मात्र या नव्या शुल्काला अद्याप अंतिम स्वरूप दिलेले नाही.
दरम्यान, पेट्रोल आणि डिझेलच्या बाबतीत आज सामान्य ग्राहकांना दिलासा आहे. ६ ऑगस्टला देशातील प्रमुख शहरांमध्ये पेट्रोल-डिझेलचे किरकोळ दर स्थिर राहिले आहेत. मुंबईत पेट्रोल सुमारे ₹111.21 आणि डिझेल ₹97.83 प्रति लिटर असल्याची नोंद आहे. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या दरात चढ-उतार झाला म्हणून लगेच पेट्रोल पंपावर दर बदलतील, असे समीकरण नाही. कर, उत्पादन शुल्क, राज्यांचा VAT आणि तेल कंपन्यांचे दरनिर्धारण यांचा अंतिम किंमतीवर मोठा प्रभाव असतो.
पण खरी चिंता इथेच आहे. भारताची सुमारे 85 टक्के कच्च्या तेलाची गरज आयातीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारात तेल महागले, रुपया कमजोर झाला किंवा पश्चिम आशियातील तणाव पुन्हा वाढला, तर त्याचा परिणाम इंधनाच्या अर्थकारणावर होऊ शकतो. दुसरीकडे १ ऑगस्टपासून व्यावसायिक LPG सिलिंडरच्या दरात मोठी कपात झाली आहे, त्यामुळे घरगुती आणि व्यावसायिक गॅसचे चित्र वेगळे आहे. सध्या LPG दरवाढीचा निर्णय झालेला नसला, तरी प्रस्ताव मंजूर झाल्यास ‘गॅसचा खर्च पुन्हा वाढणार का?’ हा प्रश्न सर्वसामान्यांच्या स्वयंपाकघरात नक्कीच पोहोचणार आहे.