ऑनलाइन प्रक्रियेमुळे पालकांना मोठा दिलासा; कागदपत्रांची कटकटही होणार कमी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १६ ऑगस्ट २०२६ ।। मुलगी जन्माला आली की तिच्या शिक्षणाचा आणि भविष्यातील खर्चाचा प्रश्न पालकांसमोर उभा राहतो. अशा कुटुंबांना आर्थिक आधार देण्यासाठी राज्य सरकारची ‘लेक लाडकी योजना’ आता अधिक सोपी करण्यात आली आहे. लाभार्थी मुलींच्या पालकांना ‘आपले सरकार’ पोर्टलच्या माध्यमातून ऑनलाइन अर्ज करता येणार असल्याची माहिती महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी दिली आहे. योजनेचा उद्देश मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे आणि त्यांचे सक्षमीकरण करणे हा आहे. राज्य सरकारच्या अधिकृत माहितीनुसार ही योजना २०२३ मध्ये सुरू करण्यात आली असून, १२ जानेवारी २०२४ रोजी तिचा शुभारंभ झाला.
नवीन प्रक्रियेत आधार क्रमांकाच्या आधारे आवश्यक माहिती ऑटो-फेच करण्यावर भर देण्यात आला आहे. लाभार्थी मुलगी, तिची आई आणि वडील यांची ई-केवायसी केली जाणार असल्याने वारंवार तीच कागदपत्रे जमा करण्याची कटकट कमी होणार आहे. पुढील टप्प्यांतील लाभांसाठी पुन्हा अर्ज करण्याची गरज राहणार नाही, अशी माहिती देण्यात आली आहे. लाभाची रक्कम संबंधित बँक खात्यात थेट डीबीटीद्वारे जमा होणार असल्याने स्वतंत्र बँक खात्याची माहिती पुन्हा सादर करण्याची आवश्यकता राहणार नाही. सरकारी ऑनलाइन सेवांमध्ये आधार-आधारित माहिती आणि डीबीटीचा वापर आधीपासून केला जातो.
मात्र, योजनेचा लाभ मिळतो म्हणजे प्रत्येक मुलीला आपोआप पैसे मिळतील, असा समज करून घेणे धोकादायक आहे. पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार १ एप्रिल २०२३ किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या मुलींना या योजनेअंतर्गत विविध टप्प्यांवर आर्थिक मदत दिली जाते. जन्मानंतर ₹५ हजार, पहिलीत प्रवेश घेतल्यावर ₹६ हजार, सहावीत ₹७ हजार, अकरावीत ₹८ हजार आणि मुलगी १८ वर्षांची झाल्यानंतर ₹७५ हजार, असा एकूण ₹१ लाख १ हजारांचा लाभ दिला जातो. महाराष्ट्राचे रहिवासी असणे तसेच पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड आणि इतर शासननिर्धारित पात्रता पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
यापूर्वीच्या पात्र लाभार्थ्यांनाही संधी मिळावी म्हणून १ एप्रिल २०२३ पासून पात्र ठरणाऱ्या प्रकरणांसाठी १५ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत अर्ज करता येणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. त्यानंतर नव्याने नोंदणी होणाऱ्या प्रकरणांसाठी मुलीच्या जन्मानंतर एका वर्षाच्या आत अर्ज करण्याची अट लागू होणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे पात्र पालकांनी शेवटच्या दिवसाची वाट न पाहता अधिकृत पोर्टलवर प्रक्रिया तपासणे शहाणपणाचे ठरेल. ‘आपले सरकार’च्या अधिकृत सेवांवर नागरिक ऑनलाइन अर्ज करू शकतात.