७२ तासांत बॅरियर लेक फुटण्याचा धोका; चीनचा गंभीर इशारा, बचावकार्यावर संकट
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ ऑगस्ट २०२६ ।। Nepal Tibet barrier lake flood threat : हिमालयाने पुन्हा एकदा धोक्याची घंटा वाजवली आहे. नेपाळ-तिबेट सीमेवर भीषण पूर आणि हिमनदी दुर्घटनेच्या जखमा अजून ताज्याच असताना आता आणखी एका नैसर्गिक संकटाने डोके वर काढले आहे. चीनच्या जलसंसाधन मंत्रालयाने दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, चोचेन खोला आणि पुरेपु सांगपो नद्यांच्या संगमाजवळ तयार झालेला नैसर्गिक ‘बॅरियर लेक’ पुढील ७२ तासांत फुटण्याच्या गंभीर धोक्यात आहे. तलावाचा नैसर्गिक बांध फुटला तर आधीच उद्ध्वस्त झालेल्या सीमाभागात पुन्हा प्रचंड पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते.
चिनी अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, गुरुवारपर्यंत या तलावात सुमारे २० लाख घनमीटर पाणी साठले होते आणि तो आधीच ओव्हरफ्लो होऊ लागला आहे. पुढील तीन दिवसांत आणखी सुमारे ३० लाख घनमीटर पाणी त्यात येण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. म्हणजे संकटाचा घडा भरत असताना निसर्गाने वरून आणखी पाणी ओतण्याची तयारी केली आहे! परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून चीनकडून सातत्याने देखरेख, संभाव्य पुराचे संगणकीय अंदाज आणि आपत्कालीन तयारी सुरू करण्यात आली आहे. कारण तलाव फुटल्यास बचावपथकांसमोर दुहेरी संकट उभे राहू शकते.
या नव्या इशाऱ्यापूर्वीच नेपाळ-तिबेट सीमाभागातील महापुराने प्रचंड विध्वंस घडवला आहे. मृतांचा आकडा सातत्याने वाढत असून विविध वृत्तसंस्थांच्या ताज्या माहितीनुसार शेकडो लोकांचा मृत्यू झाला आहे आणि हजाराहून अधिक जण बेपत्ता आहेत. तिबेटमधील जिइरोंग परिसरात ५५८ जण बेपत्ता असल्याचे चिनी माध्यमांनी म्हटले आहे. घरे, रस्ते, पूल आणि वीज पायाभूत सुविधा पुराच्या रौद्र प्रवाहात वाहून गेल्या आहेत. खराब हवामान, दुर्गम डोंगराळ भूभाग आणि तुटलेले संपर्कमार्ग यामुळे बचावकार्य अधिक कठीण बनले आहे.
दरम्यान, धोकादायक भागातील गावांचे स्थलांतर सुरू असून चीनने विशेष बचावपथके, सैन्य आणि आपत्कालीन यंत्रणा तैनात केल्या आहेत. जिइरोंगच्या काही भागांत वीज आणि संपर्क सेवा पूर्ववत झाली असली तरी सीमावर्ती परिसरातील परिस्थिती अजूनही नाजूक आहे. विशेष म्हणजे, जुलै २०२५ मध्ये तिबेटमधील हिमनदी तलावाच्या फुटीमुळे नेपाळ-चीन मैत्रीपूल वाहून गेला आणि किमान नऊ जणांचा मृत्यू झाला होता. त्यामुळे हा नवा इशारा केवळ हवामानाचा अंदाज नाही, तर हिमालयाच्या बदलत्या आणि अस्थिर पर्यावरणाने दिलेली गंभीर तंबी आहे.