संगमनेरला वळसा; ९५ किमी नाशिक रोड-शिर्डी दुहेरी मार्गासाठी भूसंपादनाला सुरुवात
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० ऑगस्ट २०२६ ।। नाशिक-पुणे रेल्वेचा प्रश्न अनेक वर्षे फाईली, बैठका आणि आश्वासनांच्या रुळावरच धावत होता. आता मात्र केंद्र सरकारच्या राजपत्र अधिसूचनेने या रखडलेल्या कथेला प्रत्यक्ष भूसंपादनाचा धक्का मिळाला आहे. नाशिक रोड ते साईनगर शिर्डी दरम्यान ९५.०५९ किलोमीटर दुहेरी रेल्वेमार्गासाठी जमीन संपादनाची प्रक्रिया सुरू करण्याची अधिसूचना केंद्र सरकारने जारी केली आहे. हा प्रकल्प विशेष रेल्वे प्रकल्प म्हणून आधीच अधिसूचित करण्यात आला असून, आता जमिनींच्या प्रक्रियेला अधिकृत गती मिळत आहे. मात्र ही बातमी “संपूर्ण नाशिक-पुणे हायस्पीड रेल्वेला अंतिम मंजुरी” अशी सरळसोट समजणे चुकीचे ठरेल; सध्याची अधिकृत अधिसूचना विशेषतः नाशिक रोड-साईनगर शिर्डी दुहेरी मार्गाशी संबंधित आहे.
नव्या नियोजनामुळे नाशिक-सिन्नर-शिर्डी-पुंतांबा या पट्ट्याला रेल्वे विकासाचा मोठा फायदा होण्याची शक्यता आहे. पुढील टप्प्यांत अहिल्यानगरमार्गे पुण्याशी जोडणीचा पर्याय चर्चेत असून, पूर्वीच्या संगमनेर-नारायणगाव मार्गाऐवजी बदललेल्या मार्गरेषेवरून राजकीय आणि स्थानिक वाद रंगण्याची चिन्हे आहेत. जुन्या मार्गाच्या अपेक्षेने जमीन, उद्योग आणि भविष्यातील विकासाचे गणित मांडणाऱ्यांना आता नवा प्रश्न पडला आहे—रेल्वेचा रुळ बदलला, पण आमच्या जमिनींच्या कागदपत्रांचे काय? रेल्वे प्रकल्पात इंजिन पुढे धावते; मात्र जमिनीचा प्रश्न मागे राहिला की विकासाच्या डब्यांना ब्रेक लागतो.
या प्रकल्पासाठी बाधित जमीनधारकांना राजपत्रातील अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्यापासून ३० दिवसांच्या आत लेखी आक्षेप नोंदवण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे. संबंधित आक्षेप सक्षम प्राधिकाऱ्याकडे सादर करता येतील आणि सुनावणीनंतर त्यावर निर्णय घेतला जाईल. नाशिक आणि अहिल्यानगर जिल्ह्यांतील विविध महसुली अधिकाऱ्यांना या विशेष रेल्वे प्रकल्पासाठी सक्षम प्राधिकरण म्हणून नियुक्त करण्यात आले आहे. म्हणजेच आता प्रकल्प केवळ नकाशावरची लाल रेघ राहिलेली नाही; तो थेट शेतजमिनींच्या बांधापर्यंत पोहोचला आहे.
नाशिक-पुणे थेट आणि जलद रेल्वे संपर्काची गरज निर्विवाद आहे. उद्योग, चाकणसारखी औद्योगिक केंद्रे, शिर्डीचे धार्मिक पर्यटन आणि अहिल्यानगरचा विकास—या सगळ्यांना मजबूत रेल्वे जाळ्याचा फायदा होऊ शकतो. मात्र ९५ किलोमीटरच्या नाशिक रोड-साईनगर शिर्डी दुहेरी मार्गाला मिळालेली जमीन संपादनाची अधिसूचना आणि संपूर्ण नाशिक-पुणे हायस्पीड कॉरिडॉर पूर्णत्वास जाणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. घोषणांचा वेग रेल्वेपेक्षा जास्त असतो; पण नागरिकांना आता हवी आहे ती तारीख, निधी, कामाची गती आणि प्रत्यक्ष रुळांवर धावणारी रेल्वे. शिर्डीचा रस्ता स्पष्ट झाला असला, तरी पुण्यापर्यंतची खरी सफर अजून बाकी आहे.
महत्त्वाचे: अधिकृत राजपत्रात ९५.०५९ किमी नाशिक रोड-साईनगर शिर्डी दुहेरी मार्गासाठी जमीन संपादनाचा स्पष्ट उल्लेख आहे; त्यामुळे “संपूर्ण नाशिक-पुणे हायस्पीड रेल्वेला केंद्राची अंतिम मंजुरी” असा दावा करताना अधिकृत टप्पे वेगळे करून मांडणे आवश्यक आहे.