TRAIच्या जुलै अहवालात एअरटेल नंबर वन; मशीन-टू-मशीन कनेक्शनमध्ये मोठी आघाडी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३१ ऑगस्ट २०२६ ।। मोबाईलच्या सिमकार्डांची मोजदाद एकीकडे आणि आता मशीनचीही ग्राहकसंख्या दुसरीकडे! भारताच्या डिजिटल जगात माणसांपेक्षा उपकरणेच एकमेकांशी जास्त गप्पा मारू लागली आहेत. TRAIच्या जुलै २०२६ मधील ताज्या आकडेवारीनुसार M2M अर्थात मशीन-टू-मशीन कनेक्शनच्या शर्यतीत भारती एअरटेलने तब्बल ८४.४५ दशलक्ष कनेक्शनसह पहिला क्रमांक पटकावला आहे. रिलायन्स Jioकडे २६.५६ दशलक्ष, तर Vodafone Ideaकडे २१.९२ दशलक्ष M2M कनेक्शन आहेत. म्हणजे या मैदानात एअरटेलने अशी आघाडी घेतली आहे की, बाकीचे स्पर्धक अजून आकड्यांचा धूर पाहत आहेत! TRAIने जुलै २०२६ची ही अधिकृत माहिती २८ ऑगस्ट रोजी प्रसिद्ध केली आहे.
या शर्यतीत Jioची कामगिरीही दुर्लक्षित करता येणार नाही. जानेवारीत सुमारे २०.६० दशलक्ष असलेली कंपनीची M2M कनेक्शन संख्या जुलैअखेर २६.५६ दशलक्षांवर पोहोचली. जुलै महिन्यातच Jioने सुमारे ८ लाख नवीन M2M कनेक्शन जोडले. दुसरीकडे Viनेही या क्षेत्रात आपली उपस्थिती मजबूत करत २१.९२ दशलक्षांचा टप्पा गाठला. मात्र, ग्राहकांच्या पारंपरिक मोबाईल बाजारातील चढ-उतारांच्या तुलनेत मशीनच्या बाजाराने कंपन्यांना नवी संधी दिली आहे. कारण आता गाडी, मीटर, कारखाना आणि सुरक्षा यंत्रणा—सगळ्यांनाच स्वतःची ‘मोबाईल भाषा’ मिळत आहे!
एअरटेलची खरी कमाल म्हणजे केवळ एकूण संख्या नव्हे, तर बाजारातील हिस्सा. जुलैअखेर देशातील एकूण M2M सेल्युलर कनेक्शनची संख्या १३७.७० दशलक्ष झाली असून, त्यात एअरटेलचा वाटा सुमारे ६१.३३ टक्के आहे. Jioचा हिस्सा १९.२९ टक्के, Viचा १५.९२ टक्के आणि BSNLचा सुमारे ३.४६ टक्के आहे. जुलै महिन्यात देशात जवळपास २.९७ दशलक्ष नवीन M2M कनेक्शन वाढले. यावरून स्पष्ट होते की, दूरसंचार क्षेत्रातील पुढची मोठी लढाई फक्त ‘कोणाकडे किती मोबाईल ग्राहक?’ एवढी राहिलेली नाही; आता प्रश्न आहे—कोणाच्या नेटवर्कवर किती स्मार्ट मशीन धावतात?
M2M म्हणजे मशीन-टू-मशीन—दोन किंवा अधिक उपकरणे मानवी हस्तक्षेपाशिवाय नेटवर्कद्वारे माहितीची देवाणघेवाण करतात. स्मार्ट मीटरपासून वाहन ट्रॅकिंगपर्यंत, कारखान्यातील यंत्रांपासून सुरक्षा व्यवस्थेपर्यंत आणि IoT उपकरणांपासून स्मार्ट शहरांपर्यंत या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत आहे. त्यामुळे आजचा हा आकड्यांचा खेळ उद्याच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा पाया ठरू शकतो. सध्या M2Mच्या मैदानात एअरटेलचा झेंडा सर्वांत उंच आहे; मात्र Jio आणि Viही ही शर्यत सोडायला तयार नाहीत. आता फोनच्या खिशातून सुरू झालेली टेलिकॉम स्पर्धा थेट मशीनच्या जगात पोहोचली आहे!