मे अखेरपासून अन्नपुरवठा ठप्प; गवताचे सूप, पक्ष्यांचे मांस आणि महागडे अन्न यावर नागरिकांची गुजराण, हजारो जण मदतीच्या प्रतीक्षेत
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ सप्टेंबर २०२६ ।। रशिया-युक्रेन युद्धाने रणांगणावर कितीही नकाशे बदलले असतील, पण त्याची खरी किंमत सामान्य माणूस आपल्या पोटाने मोजत आहे. रशियाच्या ताब्यात असलेल्या खेरसॉन प्रांतातील ओलेश्की शहरातील परिस्थिती आता गंभीर मानवतावादी संकटाच्या उंबरठ्यावर पोहोचली आहे. Ukrainska Pravdaच्या २५ सप्टेंबरच्या प्रत्यक्ष अहवालानुसार, शहरात शेवटचा नियमित अन्नपुरवठा २६ मे २०२६ रोजी झाला. त्यानंतर अन्न पोहोचवण्याचे प्रयत्न अपयशी ठरले. स्थानिक नागरिकांनी अन्नाअभावी पोर्टुलाका, क्विनोआ आणि अमरंथ यांसारख्या गवत-वर्गीय वनस्पती उकळून सूप तयार केल्याचे सांगितले आहे. काहींनी कबूतर किंवा फेजंट पकडून खाल्ल्याचेही अहवालात नमूद आहे. ओलेश्कीमध्ये वीज, गॅस आणि पिण्याच्या पाण्याचीही तीव्र कमतरता आहे. रस्ते आणि शहराकडे जाणारे मार्ग माइनने भरलेले असल्याने बाहेर पडणेही जीवघेणे ठरत आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वी या परिसरात जवळपास ४० हजार लोक राहत होते; सध्या शहरात सुमारे १,५०० ते २,००० लोक उरल्याचे विविध स्थानिक अंदाज आहेत.
उपासमारीच्या या संकटात बाजारातील दरांनीही सामान्य माणसाच्या जगण्याची थट्टा चालवली आहे. Ukrainska Pravdaने स्थानिकांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, अंड्यांचा दर ८०० ह्रीव्ह्निया प्रति डझन, बटाटा आणि कांदा ५०० ह्रीव्ह्निया किलो, दुधी २५० ह्रीव्ह्निया आणि टोमॅटो २०० ह्रीव्ह्निया किलो असल्याचे नोंदवले आहे. म्हणजेच मूळ बातमीत दिलेला ‘एक अंडे १५० रुपये’ हा आकडा जसाच्या तसा वापरणे योग्य ठरणार नाही. प्रश्न फक्त बाजारभावाचा नाही; बाजारात मालच किती आहे, हा मोठा प्रश्न आहे. उन्हाळ्यात नागरिकांनी स्वतःच्या बागेत उगवलेल्या भाज्या-फळांवर कसाबसा उदरनिर्वाह केला. मात्र शेतात जाणेही धोकादायक आहे. शहराभोवती माइनचा धोका आणि ड्रोन हल्ल्यांची भीती असल्याने जंगलात जाऊन मशरूम किंवा बेरी गोळा करणे अथवा नदीत मासेमारी करणेही अनेकांना शक्य होत नाही. २ जून रोजी अन्न घेऊन जाणाऱ्या वाहनांच्या ताफ्यातील चार गाड्या माइनवर आदळल्या आणि दोन जणांचा मृत्यू झाल्याचे अहवालात नमूद आहे. म्हणजे अन्न मिळवण्यासाठी घराबाहेर पडणे आणि घरात बसणे—दोन्ही पर्याय मृत्यूच्या सावलीत आहेत.
या संकटाची तीव्रता इतकी वाढली आहे की युक्रेनचे परराष्ट्रमंत्री आंद्रिय सिबिहा यांनी आंतरराष्ट्रीय संस्थांना तातडीने मानवतावादी मदत आणि सुरक्षित स्थलांतरासाठी हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले आहे. १९ सप्टेंबरला युक्रेनियन कौन्सिल ऑफ चर्चेस अँड रिलिजियस ऑर्गनायझेशन्सनेही ओलेश्कीमध्ये गंभीर मानवतावादी संकट असल्याचा इशारा दिला होता. दरम्यान, खेरसॉन प्रादेशिक प्रशासनाने सांगितले की युक्रेनकडून ड्रोनच्या माध्यमातून मार्चपासून अन्न पोहोचवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत; मात्र रशियन सैन्य मदत घेऊन जाणाऱ्या ड्रोनना पाडण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा दावा प्रशासनाने केला आहे. या दाव्यांची स्वतंत्र पडताळणी करणे युद्धस्थितीत कठीण आहे. टेटियाना हसानेन्को, ओलेश्की शहर लष्करी प्रशासनाच्या प्रमुख, यांनीही शहरातील उपासमारीची गंभीर स्थिती सांगितली आहे. चार वर्षांपासून सुरू असलेल्या युद्धाने ओलेश्कीला केवळ रणनकाशावरील ठिपका ठेवलेला नाही; तेथे अन्न, औषध, पाणी आणि सुरक्षिततेसाठी झगडणारी माणसे उरली आहेत. युद्धाच्या विजय-पराजयाच्या घोषणांपेक्षा या नागरिकांच्या ताटात भाकरी कधी पोहोचणार, हा प्रश्नच अधिक अस्वस्थ करणारा आहे.