तांबडी जोगेश्वरीपासून चतु:शृंगीपर्यंत मंदिरांत भाविकांची गर्दी; पेठांपासून उपनगरांपर्यंत गरबा-दांडियाचा जल्लोष
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। पुणे शहरात नवरात्रोत्सवाने भक्ती आणि उत्साहाचा रंग चढवला आहे. १२ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या माळेला देवीदर्शनासाठी मंदिरांकडे भाविकांची पावले वळली, तर दुसरीकडे दांडिया आणि गरबाच्या तालावर तरुणाई उत्सवात रंगून गेली. देवीचा जयघोष, आरतीचा निनाद, फुलांनी सजलेली देवालये आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल यामुळे शहरात उत्सवी वातावरण निर्माण झाले. मात्र, उत्सव म्हणजे केवळ रोषणाई, संगीत आणि गर्दी नव्हे; धार्मिक परंपरेचा आदर राखताना शिस्त, सुरक्षितता आणि सार्वजनिक व्यवस्थेची जबाबदारीही तितकीच महत्त्वाची आहे. भाविकांच्या श्रद्धेला उत्सवाचे रूप मिळते, तेव्हा प्रशासनानेही गर्दी नियंत्रण, वाहतूक नियोजन आणि स्वच्छतेकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. पुण्यातील प्रमुख मंदिरांभोवती नवरात्रोत्सवाच्या काळात वाहतुकीत बदल केल्याचे वृत्तही प्रसिद्ध झाले आहे. त्यामुळे दर्शनासाठी येणाऱ्या नागरिकांनी नियोजित मार्ग आणि पार्किंगविषयक सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
शहरातील ग्रामदैवत तांबडी जोगेश्वरी मंदिर (बुधवार पेठ), चतु:शृंगीदेवी मंदिर (सेनापती बापट रस्ता), महालक्ष्मी मंदिर (सारसबागसमोर), भवानीमाता मंदिर (भवानी पेठ), तळजाईमाता देवस्थान (तळजाई टेकडी, सहकारनगर), काळी जोगेश्वरी मंदिर (बुधवार पेठ), पिवळी जोगेश्वरी मंदिर (शुक्रवार पेठ) आणि वनदेवी मंदिर (कर्वेनगर) येथे दर्शनासाठी भाविकांची वर्दळ वाढली. देवीकडे सुख, समृद्धी, आरोग्य आणि भरभराटीचे साकडे घालण्यासाठी कुटुंबांसह नागरिक मंदिरांत दाखल झाले. मध्यवर्ती पेठांपासून खडकी, कॅम्प, औंध, छत्रपती शिवाजीनगर, मॉडेल कॉलनी, सेनापती बापट रस्ता, गोखलेनगर, डेक्कन, बावधन, बाणेर, कर्वेनगर, कोथरूड, वानवडी आणि हडपसरपर्यंत उत्सवाची धामधूम जाणवते. या गर्दीत ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले आणि दिव्यांग भाविकांना सुरक्षितपणे दर्शन घेता यावे, यासाठी मंदिर व्यवस्थापन आणि संबंधित यंत्रणांनी आवश्यक सुविधा उपलब्ध ठेवणे गरजेचे आहे. श्रद्धेच्या नावाखाली गैरसोय होऊ नये, हीच उत्सवाच्या व्यवस्थापनाची खरी कसोटी आहे.
नवरात्रोत्सवातील गरबा-दांडिया कार्यक्रमांनीही शहराचा माहोल बदलला आहे. गृहनिर्माण सोसायट्या, सांस्कृतिक संस्था आणि खासगी आयोजकांकडून पारंपरिक गरब्यासह हिंदी-मराठी गाण्यांवर आधारित दांडिया नाइट्स आयोजित केल्या जात आहेत. पारंपरिक वेशभूषा, तालबद्ध नृत्य आणि सामूहिक सहभागामुळे या कार्यक्रमांना तरुणाईचा प्रतिसाद मिळत आहे. विविध संस्कृती आणि समुदायांना एकत्र आणणारा हा उत्सव पुण्याच्या बहुरंगी स्वभावाचे दर्शन घडवतो.
मात्र, ध्वनिप्रदूषण, वाहतूक कोंडी, कचरा आणि रात्रीच्या कार्यक्रमांतील सुरक्षितता या प्रश्नांकडे आयोजकांनी दुर्लक्ष करू नये. उत्सवाचा आनंद दुसऱ्याच्या शांततेचा भंग करून मिळवायचा नसतो. देवीची आराधना आणि सांस्कृतिक जल्लोष यांची सांगड शिस्तीशी घातली, तरच नवरात्रोत्सव खऱ्या अर्थाने मंगलमय ठरेल. पुणेकरांचा उत्साह दांडगाच आहे; आता तो जबाबदारीच्या भानासह टिकवणे ही आयोजक, प्रशासन आणि नागरिक या तिघांचीही सामूहिक जबाबदारी आहे.