१ नोव्हेंबरपासून टोल नाक्यापासून २० किलोमीटर परिसरात राहणाऱ्यांना वार्षिक सवलतीचा पर्याय; काही ठिकाणी १,५००, तर नगरपालिका हद्दीत ३,००० रुपये शुल्क.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। टोल नाक्यावर वारंवार पैसे मोजणाऱ्या स्थानिक वाहनचालकांसाठी केंद्र सरकारने दिलासा देणारा निर्णय जाहीर केला आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अधिसूचित केलेल्या नव्या नियमांनुसार, १ नोव्हेंबरपासून पात्र वाहनधारकांना सवलतीचा वार्षिक स्थानिक पास घेता येणार आहे. राष्ट्रीय महामार्गावरील टोल नाक्यापासून २० किलोमीटरच्या परिसरात राहणाऱ्या आणि वैध, कार्यरत फास्टॅग असलेल्या बिगर-व्यावसायिक वाहनमालकांना या सुविधेचा लाभ मिळू शकतो. टोल नाका नगरपालिका किंवा स्थानिक नगरहद्दीबाहेर असेल, तर वार्षिक शुल्क १,५०० रुपये; हद्दीच्या आत असेल, तर ३,००० रुपये असेल. सध्या पात्र स्थानिक वाहनधारकांना ३६० रुपयांचा मासिक पास घ्यावा लागतो, म्हणजे वर्षाला ४,३२० रुपये खर्च होतो. नव्या दरानुसार बाहेरील टोल नाक्यासाठी वर्षाला २,८२० रुपयांची, तर नगरहद्दीतील टोल नाक्यासाठी १,३२० रुपयांची बचत होऊ शकते. मात्र, ही सवलत प्रत्येक वाहनधारकाला किंवा प्रत्येक टोल नाक्यावर आपोआप मिळणार नाही.
या पासचा सर्वांत महत्त्वाचा नियम म्हणजे तो केवळ संबंधित टोल नाक्यासाठीच वैध असेल. एका टोल नाक्यासाठी घेतलेला पास दुसऱ्या टोल नाक्यावर वापरता येणार नाही. तसेच, ज्या राष्ट्रीय महामार्गांवर किंवा द्रुतगती मार्गांवर प्रवेश आणि बाहेर पडण्याच्या अंतरानुसार बंदिस्त टोलवसुली पद्धत लागू आहे, तिथे ही सवलत मिळणार नाही. संबंधित वाहनचालकासाठी सर्व्हिस रोड किंवा पर्यायी रस्ता उपलब्ध असेल, तरी स्थानिक पास नाकारला जाऊ शकतो. सरकारच्या अधिसूचनेनुसार हे दर दरवर्षी १ एप्रिलला सुधारित केले जाऊ शकतात. पात्र टोल नाक्यांवर १ नोव्हेंबरपासून पास उपलब्ध होणार असून, राजमार्गयात्रा ॲपवरून ही सुविधा १ डिसेंबर २०२६ पासून मिळणार आहे. देशभरात १३ कोटींहून अधिक फास्टॅग जारी झाले असल्याचे मंत्रालयाने सांगितले आहे.
त्यामुळे पास घेण्यापूर्वी आपल्या परिसरातील टोल नाका पात्र आहे का आणि पर्यायी रस्त्याची अट लागू होते का, हे तपासणे आवश्यक आहे.
एक गोष्ट मात्र वाहनधारकांनी लक्षात ठेवावी—हा नवीन स्थानिक पास म्हणजे देशभरातील टोल नाक्यांवर प्रवास करण्यासाठीचा वार्षिक पास नव्हे. राष्ट्रीय महामार्ग आणि द्रुतगती मार्गांवरील पात्र टोल नाक्यांवर वर्षभरात २०० वेळा प्रवास किंवा एक वर्षाची मुदत, यांपैकी जे आधी पूर्ण होईल, अशी स्वतंत्र वार्षिक पास योजना आधीपासून आहे; आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी तिचे शुल्क ३,०७५ रुपये आहे.
दोन्ही योजनांची गल्लत केल्यास वाहनचालकांची फसगत होऊ शकते. स्थानिक पास हा रोजच्या प्रवासाचा खर्च कमी करण्यासाठी आहे; मात्र त्यासाठी पात्रतेच्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. टोलचा भार कमी करण्याचा निर्णय स्वागतार्ह असला, तरी त्याचा प्रत्यक्ष लाभ कोणाला मिळतो, याची स्पष्ट माहिती देणेही सरकारची जबाबदारी आहे.