पुण्यात ८७.६ किलो अनारसे जप्त; १७ हजार ५२० रुपयांचा साठा ताब्यात, राज्यभरातील १४ आस्थापनांवर कारवाईने फराळाच्या गुणवत्तेचा प्रश्न ऐरणीवर.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिवाळीचा फराळ घराघरांत पोहोचत असताना मिठाईच्या गुणवत्तेवरही प्रशासनाची नजर असणे आवश्यक आहे. पुण्यातील सुखसागनगर परिसरातील ‘प्रथमेश प्रॉडक्ट्स अँड महिला गृह उद्योग’ या आस्थापनातून अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) ८७.६ किलो अनारसे जप्त केले. या साठ्याची किंमत १७ हजार ५२० रुपये असल्याचे अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. २५ आणि २६ ऑक्टोबर रोजी राबवलेल्या राज्यव्यापी तपासणी मोहिमेदरम्यान ही कारवाई झाली. अनारशांच्या दर्जाबाबत संशय आणि लेबलविषयक नियमांचे उल्लंघन आढळल्याने साठा ताब्यात घेण्यात आला. मात्र, संशय व्यक्त होणे आणि प्रयोगशाळेच्या तपासणीत पदार्थ निकृष्ट किंवा भेसळयुक्त सिद्ध होणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. त्यामुळे अंतिम निष्कर्षापूर्वी तपासणीचे निष्कर्ष महत्त्वाचे ठरतील.
सणासुदीत विक्री वाढते, ग्राहकांची गर्दी होते आणि खरेदीची घाईही असते. याच गर्दीचा फायदा घेऊन निकृष्ट पदार्थ विकले जात असतील, तर ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांना केवळ इशारा देऊन भागणार नाही; नियमांची कठोर अंमलबजावणी आवश्यक आहे.
या मोहिमेचा व्याप पुण्यापुरता मर्यादित नव्हता. मुंबई, कोकण, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, नागपूर आणि अमरावती या सात विभागांतील १४ आस्थापनांमधून एकूण २५ लाख ५३ हजार ७५८ रुपयांचा अन्नसाठा जप्त करण्यात आला. त्यामध्ये सुमारे ९ हजार ३८५ किलो अन्नपदार्थ, मुदतबाह्य पॅकबंद पदार्थांची ७ हजार ५६६ पाकिटे, शीतपेयांच्या ७ हजार १०४ बाटल्या आणि ८८ लिटर दूध यांचा समावेश आहे. मावा, मिठाई, नमकीन, शेव, चिवडा, चिप्स, सुकामेवा, गव्हाचे पीठ आणि खोबऱ्याची पावडर अशा विविध पदार्थांची तपासणी करण्यात आली.
काही ठिकाणी चुकीचे लेबल, अस्वच्छ उत्पादन प्रक्रिया आणि मुदतबाह्य मालाच्या विल्हेवाटीच्या नोंदींचा अभाव आढळल्याचे प्रशासनाने नमूद केले. ही आकडेवारी केवळ जप्त मालाची नाही; अन्नसुरक्षेच्या व्यवस्थेतील त्रुटींचीही आठवण करून देणारी आहे. ग्राहकांनी पैसे मोजून विकत घेतलेल्या पदार्थांची गुणवत्ता तपासण्याची जबाबदारी अखेर कोणाची, हा प्रश्न त्यामुळे पुन्हा उपस्थित होतो.
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी निकृष्ट, असुरक्षित किंवा भेसळयुक्त पदार्थ विकणाऱ्यांवर कठोर कारवाईचा इशारा दिला आहे. ग्राहकांनी परवानाधारक किंवा नोंदणीकृत विक्रेत्यांकडूनच पदार्थ खरेदी करावेत, पॅकिंगवरील उत्पादन आणि मुदतसमाप्तीची तारीख तपासावी, तसेच उघड्यावर किंवा लेबलविना विकल्या जाणाऱ्या पदार्थांबाबत सावध राहावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
दिवाळीचा आनंद गोड असावा; पण त्या गोडव्यामागे आरोग्याचा धोका दडलेला नसावा. तपासणी करून साठा जप्त करणे ही आवश्यक सुरुवात आहे; नमुन्यांची चाचणी, दोषींवरील कायदेशीर कारवाई आणि पुढील विक्रीवर नियंत्रण यांतूनच मोहिमेचा खरा परिणाम दिसेल. अन्यथा दर सणाला छापे पडतील, आकडे प्रसिद्ध होतील आणि पुढच्या सणाला तोच प्रश्न पुन्हा उभा राहील. ग्राहकांचे आरोग्य हे कोणत्याही व्यापाऱ्याच्या नफ्यापेक्षा मोठे आहे, हे प्रशासनाने आणि विक्रेत्यांनी कृतीतून सिद्ध करण्याची वेळ आली आहे.