पॉवर बँक फुटल्याच्या घटनेनंतर रेल्वे बोर्डाचे कठोर निर्देश; रात्री ११ ते पहाटे ५ वाजेपर्यंत चार्जिंग पॉइंट बंद, कर्मचाऱ्यांवर जबाबदारी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। रेल्वेच्या डब्यात मोबाइलची बॅटरी संपली, तर आता प्रवाशांना पहाटेपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागू शकते. रात्री ११ ते पहाटे ५ या वेळेत रेल्वेतील मोबाइल आणि लॅपटॉप चार्जिंग पॉइंट बंद ठेवण्याच्या जुन्या नियमाची रेल्वे बोर्डाने पुन्हा कडक अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या हद्दीत चार्जिंगची वीजजोडणी बंद न केल्यामुळे एका प्रवाशाची पॉवर बँक चार्जिंगदरम्यान फुटली आणि धूर निघाल्याची घटना घडली. त्यानंतर २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रेल्वे बोर्डाने सर्व विभागांना पत्र पाठवून नियमांचे काटेकोर पालन करण्यास सांगितले. विशेष म्हणजे, हा काही नवा नियम नाही. २०१४ मध्येच सुरक्षिततेच्या कारणास्तव हा निर्णय घेण्यात आला होता. मात्र, जुन्या आदेशाची पुन्हा आठवण करून द्यावी लागणे, ही अंमलबजावणीतील ढिलाईच उघड करणारी बाब आहे. प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी नियम कागदावर असणे पुरेसे नाही; त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी होणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
या घटनेनंतर रेल्वे बोर्डाने संबंधित कर्मचाऱ्यांना स्पष्ट जबाबदारी दिली आहे. निर्धारित वेळेत चार्जिंग पॉइंट बंद राहतील, याची खात्री करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण द्यावे, तसेच वरिष्ठ अधिकारी आणि पर्यवेक्षकांनी अचानक तपासण्या कराव्यात, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. नियमांचे पालन करताना कोणतीही सूट दिली जाणार नसल्याचेही बोर्डाने स्पष्ट केले आहे. या निर्बंधामागे आगीचा धोका कमी करणे हा प्रमुख उद्देश आहे. मात्र, प्रवाशांच्या सोयीसाठी उपलब्ध करून दिलेली सुविधा बंद ठेवावी लागत असेल, तर सुरक्षा व्यवस्थेतील त्रुटी दूर करण्याची जबाबदारीही रेल्वे प्रशासनाने गांभीर्याने घेतली पाहिजे.
या नियमाची पार्श्वभूमीही गंभीर आहे. जून २०१४ मध्ये हजूर साहिब नांदेड–केएसआर बंगळुरू एक्स्प्रेसच्या वातानुकूलित तृतीय श्रेणीच्या डब्यात २०१३ मध्ये आग लागल्यानंतर रेल्वे सुरक्षा आयुक्तांनी रात्री चार्जिंग पॉइंट बंद ठेवण्याची शिफारस केली होती. सुरक्षेचा विचार करून रात्री ११ ते पहाटे ५ ही वेळ निश्चित करण्यात आली. नोव्हेंबर २०२३ मध्ये नवी दिल्ली–दरभंगा हमसफर क्लोन विशेष गाडीच्या डब्यात लागलेल्या आगीनेही रेल्वेतील अग्निसुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आणला. त्यामुळे प्रवाशांनी प्रवास सुरू करण्यापूर्वी मोबाइल, लॅपटॉप आणि पॉवर बँक चार्ज करून घ्यावी; खराब किंवा फुगलेली बॅटरी वापरणे टाळावे. सहा तास चार्जिंग बंद राहणार असेल, तर नियोजन करणे हाच शहाणपणाचा मार्ग आहे. सुरक्षेच्या नियमांना केवळ गैरसोय समजण्याऐवजी संभाव्य दुर्घटना टाळण्याची खबरदारी म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.