स्वदेशी रेल्वे तंत्रज्ञानाची निर्यात तीन-चार वर्षांत सुरू करण्याचे रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांचे संकेत; स्वित्झर्लंड, जर्मनी, फ्रान्स, इटली आणि अमेरिकेला काही सुट्या भागांची निर्यात आधीच सुरू.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। वंदे भारतच्या वेगाने देशांतर्गत रेल्वे प्रवासाचा चेहरामोहरा बदलण्याचे दावे सुरू असतानाच आता या गाडीला परदेशी रुळांचे स्वप्न दाखवले जात आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी भारत पुढील तीन ते चार वर्षांत संपूर्ण वंदे भारत ट्रेनसेटची निर्यात सुरू करेल, अशी माहिती दिली आहे. स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा हा दावा प्रत्यक्षात उतरला, तर भारतीय रेल्वे उद्योगासाठी नवी बाजारपेठ खुली होऊ शकते. मात्र, केवळ घोषणा करून जागतिक बाजारपेठ जिंकता येत नाही; गुणवत्ता, सुरक्षितता, वेळेचे काटेकोर पालन आणि स्पर्धात्मक किंमत या कसोट्यांवरही उतरावे लागते. प्रोपल्शन सिस्टीम आणि बोगी यांसारख्या काही घटकांची स्वित्झर्लंड, जर्मनी, फ्रान्स, इटली आणि अमेरिकेला निर्यात सुरू झाल्याचे वैष्णव यांनी सांगितले. म्हणजे निर्यातीची पहिली पायरी गाठल्याचा सरकारचा दावा आहे; पण संपूर्ण ट्रेनची निर्यात आणि सुट्या भागांची निर्यात यांत जमीन-अस्मानाचा फरक आहे. त्यामुळे या घोषणेचे स्वागत करतानाच तिच्या अंमलबजावणीची प्रतीक्षा करावी लागेल.
वंदे भारतच्या प्रत्येक नव्या आवृत्तीत सुधारणा केल्या जात असल्याचे वैष्णव यांनी स्पष्ट केले. मागील आवृत्तीतील अनुभव आणि त्रुटींमधून शिकून पुढील रचना विकसित केली जात असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. स्लीपर वंदे भारतमध्ये मधल्या आणि वरच्या बर्थवर प्रवास करणाऱ्यांसाठी विशेष सुविधा, तसेच धक्के कमी करून आराम वाढवण्यासाठी प्रगत कपलरची रचना करण्यात आली आहे. या सुविधा प्रत्यक्ष प्रवासात किती परिणामकारक ठरतात, हे प्रवाशांच्या अनुभवातूनच स्पष्ट होईल. तंत्रज्ञान स्वदेशी असणे अभिमानाची बाब; पण प्रवाशाला आराम, सुरक्षितता आणि वेळेवर पोहोचणे महत्त्वाचे असते. जाहिरातीतील वेगापेक्षा प्रत्यक्षातील कामगिरीच अखेर विश्वास संपादन करते.
दरम्यान, बंगळुरू-मुंबई वंदे भारत स्लीपरची नियमित सेवा २ नोव्हेंबरपासून मुंबईहून, तर ३ नोव्हेंबरपासून बंगळुरूहून सुरू होत असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. बंगळुरूहून ही गाडी सोमवार वगळता आठवड्यातून सहा दिवस सायंकाळी ७.४५ वाजता सुटून दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११.५५ वाजता मुंबईत पोहोचेल. परतीची गाडी मंगळवार वगळता मुंबईहून रात्री ८.१० वाजता सुटून दुपारी १२ वाजता बंगळुरूला पोहोचेल, असे वेळापत्रक सांगते. मात्र, प्रवासापूर्वी रेल्वेच्या अधिकृत आरक्षण प्रणालीवर वेळापत्रक तपासणे आवश्यक आहे. वंदे भारतला परदेशात धावण्याचे स्वप्न दाखवणे सोपे; पण त्या स्वप्नाला जागतिक दर्जाची शिस्त, सातत्य आणि विश्वासाची जोड मिळाली, तरच भारतीय रेल्वेचा झेंडा खऱ्या अर्थाने परदेशात फडकू शकेल.