ठेकेदारांकडून मिठाई, फराळ, रोख रक्कम स्वीकारण्यास मनाई; नियम मोडणाऱ्यांवर शिस्तभंगाच्या कारवाईचा इशारा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिवाळी आली की शुभेच्छांच्या नावाखाली मिठाईचे बॉक्स, फराळाचे पुडे आणि महागड्या भेटवस्तूंची देवाणघेवाण सुरू होते. मात्र, पुणे महापालिकेने यंदा या ‘स्नेहसंस्कृती’ला चाप लावण्याचा निर्णय घेतला आहे. ठेकेदार, विकासक, वास्तुविशारद, सल्लागार, पुरवठादार आणि व्यावसायिकांकडून अधिकारी-कर्मचाऱ्यांनी कोणत्याही स्वरूपातील भेटवस्तू स्वीकारू नयेत, असे स्पष्ट आदेश देण्यात आले आहेत. मिठाई, ड्रायफ्रूट्स, गिफ्ट हॅम्पर्स, व्हाउचर्स, कूपन्स किंवा रोख रक्कम—भेटीचे नाव काहीही असो, बंदीचा फास सर्वांवर आहे. महापालिकेच्या मुख्य इमारतीसह विभागीय, क्षेत्रीय आणि उपकार्यालयांत भेटवस्तू आणणे, स्वीकारणे किंवा वाटणेही निषिद्ध आहे. शहर अभियंता अनिरुद्ध पावसकर यांनी जारी केलेल्या परिपत्रकातून प्रशासनाने ही भूमिका स्पष्ट केली आहे.
महापालिकेच्या दारात रोज कोट्यवधींच्या विकासकामांचे व्यवहार होतात. रस्ते, बांधकामे, निविदा, गुणवत्ता तपासणी आणि ठेकेदारांची बिले अशा अनेक निर्णयांवर अधिकारी-कर्मचाऱ्यांची स्वाक्षरी असते. अशा वेळी संबंधित ठेकेदाराकडून आलेला मिठाईचा डबा निरुपद्रवी शुभेच्छा आहे की भविष्यातील कृपादृष्टीची आगाऊ पावती, हा प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. भेटवस्तू स्वीकारल्याने निर्णयांवर प्रभाव पडल्याचा संशय निर्माण होऊ शकतो; प्रशासनाची विश्वासार्हताही धोक्यात येते. म्हणूनच महाराष्ट्र नागरी सेवा (वर्तणूक) नियम, १९७९ मधील नियम १२ चा आधार घेत ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी परिपत्रक काढण्यात आले. नियमांतील भेटवस्तूविषयक तरतुदींच्या अनुषंगाने महापालिकेने संबंधितांकडून वैयक्तिक भेटी स्वीकारण्यास मनाई केली आहे.
या आदेशाची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी विभागप्रमुखांवर सोपविण्यात आली आहे. त्यांनी अधिनस्त कर्मचाऱ्यांना सूचना देऊन नियमांचे पालन करून घ्यायचे आहे. सुरक्षा विभागालाही भेटवस्तू घेऊन येणाऱ्यांना कार्यालयीन परिसरात प्रवेश न देण्याचे निर्देश आहेत. उल्लंघन करणाऱ्यांवर शिस्तभंगाची कारवाई होऊ शकते, असा इशारा देण्यात आला आहे. मात्र, परिपत्रक काढणे आणि त्याची काटेकोर अंमलबजावणी करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. भेटवस्तूंची देवाणघेवाण कार्यालयाबाहेर झाली, तर प्रशासनाला ती रोखता येईल का? नियमभंगाची तक्रार आल्यास निष्पक्ष चौकशी होईल का? हे प्रश्न अनुत्तरित आहेत. दिवाळीच्या शुभेच्छा मनापासून असाव्यात; त्या ठेकेदारांच्या पाकिटातून नव्हे. महापालिकेने आता आदेशापुरती नैतिकता न दाखवता प्रत्यक्ष कारवाईतूनही ती सिद्ध करावी.