ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला मध्यावधीचा दणका; सिनेट आणि प्रतिनिधीगृहात विरोधकांचे वर्चस्व, जॉर्जियात ऐतिहासिक विजय
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांनी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या राजकीय वर्चस्वाला जोरदार धक्का दिला आहे. महागाई, वाढता जीवनावश्यक खर्च, आयात शुल्क आणि इराणमधील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर मतदारांनी रिपब्लिकन पक्षाला धडा शिकवला. असोसिएटेड प्रेस आणि रॉयटर्सच्या चार नोव्हेंबरच्या वृत्तांनुसार, डेमोक्रॅटिक पक्षाने सिनेटमध्ये बहुमत मिळवले असून प्रतिनिधीगृहही रिपब्लिकनांच्या हातातून निसटण्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे. सिनेटमध्ये ५१ जागा बहुमतासाठी आवश्यक आहेत; मात्र मूळ बातमीत दिलेले ५१ विरुद्ध ३९ असे अंतिम संख्याबळ आणि २३ जागांचे निकाल विश्वसनीयरीत्या पुष्ट होत नाहीत. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘न्यूयॉर्क टाइम्स’ला दिलेल्या मुलाखतीत निकाल स्वीकारण्याची तयारी दर्शवली आणि डेमोक्रॅट्सबरोबर काम करण्याचे संकेत दिले. सत्तेच्या शिखरावर बसलेल्या राष्ट्राध्यक्षांना आता विरोधकांशी जुळवून घ्यावे लागणार आहे.
सिनेटमधील दोन महत्त्वाचे विजय रिपब्लिकनांसाठी विशेष धक्कादायक ठरले. नॉर्थ कॅरोलिनामध्ये डेमोक्रॅटिक उमेदवार रॉय कूपर यांनी ट्रम्पसमर्थित मायकेल व्हॉटली यांचा पराभव करून रिपब्लिकनांची जागा हिसकावली. दक्षिण कॅरोलिनामध्ये ॲनी अँड्र्यूज यांनी रिपब्लिकन डार्लिन ग्रॅहॅम यांना पराभूत केले. डार्लिन या दिवंगत सिनेटर लिंडसे ग्रॅहॅम यांच्या भगिनी असून, त्यांच्या निधनानंतर त्यांची सिनेटवर नियुक्ती झाली होती. दक्षिण कॅरोलिनामध्ये १९९८ नंतर प्रथमच डेमोक्रॅटिक पक्षाने सिनेटची जागा जिंकली. प्रतिनिधीगृहातही डेमोक्रॅट्सनी अनेक रिपब्लिकन गडांवर विजय मिळवत बहुमताकडे वाटचाल केली. त्यामुळे ट्रम्प प्रशासनाला विधेयके, अर्थसंकल्प आणि धोरणात्मक निर्णयांसाठी आता विरोधकांच्या कसोटीला सामोरे जावे लागेल.
जॉर्जियातील निकालाने या निवडणुकीला ऐतिहासिक वळण दिले. डेमोक्रॅटिक उमेदवार कीशा लान्स बॉटम्स यांनी रिपब्लिकन रिक जॅक्सन यांचा पराभव केला. त्या अमेरिकेच्या इतिहासातील पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला गव्हर्नर ठरल्या. ट्रम्प यांच्या प्रचारसभांचा आणि पाठिंब्याचा रिपब्लिकन उमेदवारांना अपेक्षित फायदा झाला नाही. मात्र निवडणुकीचा हा कौल केवळ व्यक्तीविरोधातील नाराजी नसून आर्थिक प्रश्नांवरील जनतेचा संतापही आहे. उर्वरित कार्यकाळात ट्रम्प यांना विरोधकांच्या बहुमतासह कारभार करावा लागणार आहे. अमेरिकेच्या राजकारणात आता सत्तेचा एकाधिकार संपून संघर्षाचे नवे पर्व सुरू झाले आहे.