महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ८ | हवामान म्हणजे सरकारसारखंच—कधी घोषणा, कधी इशारे आणि प्रत्यक्षात अनुभव वेगळाच! सध्या महाराष्ट्रात जे चित्र आहे, ते पाहिलं तर पावसाने थंडीची शाल पांघरली आणि थंडीने उन्हाचा रुमाल खिशात ठेवला असं म्हणावं लागेल. किनारपट्टीवर ढगांची गर्दी, दमट हवा आणि हलक्याफुलक्या पावसाची हजेरी, तर विदर्भ–मराठवाड्यात उत्तरेकडून आलेल्या शीतलहरींचा कडाका—हा हवामानाचा मिश्र कार्यक्रम सुरू आहे. हवामान विभाग म्हणतो, “घाबरू नका, पुढचे २४ तास असेच,” आणि जनता म्हणते, “म्हणजे अजून काय घालायचं—स्वेटर की रेनकोट?” —“हवामान खातं अंदाज देतं, अनुभव मात्र निसर्ग देतो!”
मुंबई–कोकणात परिस्थिती वेगळीच रंगत आहे. सकाळी धुक्याची चादर, दृश्यमानता कमी आणि दुपारी उन्हाची झळ—एकाच दिवशी तीन ऋतू! मुंबईत कमाल तापमान ३२ अंशांपर्यंत जाणार असलं, तरी पहाटेचा गारवा नागरिकांना जागं ठेवतोय. उपनगरांमध्ये धुक्यामुळे वाहनचालकांची कसरत सुरू आहे. नाशिक आणि उत्तर महाराष्ट्रात झालेल्या हलक्या पावसामुळे पहाटे दवबिंदू, थंड वारे आणि गारठ्याची जाणीव वाढली आहे. मात्र या पावसामुळे तापमानात २–३ अंशांनी वाढ होण्याचा अंदाज ऐकून नागरिक म्हणतात—“थंडी वाढणार की उष्णता, आधी ठरवा!” दुपारच्या वेळी सूर्य डोळे वटारतो, तर संध्याकाळी वारे पाठ सोडत नाहीत—हीच सध्या महाराष्ट्राची हवामानशैली.
दक्षिणेकडे मात्र निसर्ग अधिक ठाम आहे. तामिळनाडू, केरळ आणि अंदमान–निकोबार बेटांमध्ये पावसाचा इशारा देण्यात आला असून, किनारपट्टीवर ३० ते ४० किमी वेगाने वारे वाहणार आहेत. मासेमारांना समुद्रात न जाण्याचा सल्ला म्हणजे “मासे थांबतील, पण धोका नाही घ्यायचा” असा स्पष्ट संदेश. इकडे महाराष्ट्र ढगाळ हवेत अडकलेला, तर दक्षिण भारतात पावसाने कार्यक्रम ठरवलेला—भारताचं हवामान खरंच संघराज्याचं उत्तम उदाहरण ठरतंय!
उत्तर भारतात मात्र थंडीचा कडाका काही सौम्य नाही. उत्तर प्रदेशातील तब्बल २९ शहरांना थंडीच्या लाटेचा इशारा देण्यात आला आहे. अयोध्या ते आग्रा, लखनऊ ते कानपूर—सगळीकडे हुडहुडी भरवणारी थंडी. उत्तराखंड आणि हिमाचलमध्ये बर्फवृष्टी, काश्मीरमध्ये तापमान उणे २ ते ३ अंशांवर—पर्यटकांसाठी स्वर्ग, स्थानिकांसाठी संघर्ष! अशा वेळी महाराष्ट्र म्हणतोय, “आमच्याकडे बर्फ नाही, पण गारठा पुरेसा आहे.” एकंदरीत, काश्मीर ते कन्याकुमारी आणि मध्ये महाराष्ट्र—हवामानाचा हा अखिल भारतीय प्रयोग आहे. फरक इतकाच, की या प्रयोगात नागरिक निरीक्षक नसून थेट सहभागी आहेत!