महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ८ | महाराष्ट्राच्या राजकारणात सध्या एक विचित्र योग आला आहे—ताण आहे, पण भांडण नाही; मतभेद आहेत, पण घटस्फोट नाही. अजित पवार २०२३ मध्ये काकांची साथ सोडून भाजपसोबत गेले आणि आता अवघ्या तीन वर्षांत पुणे व पिंपरी-चिंचवडमध्ये भाजपविरुद्ध ताकदीने उभे राहिले आहेत—काकांचा हात धरून! हा राजकीय यू-टर्न पाहून मतदार गोंधळलेला आहे आणि भाजप मात्र आश्चर्यकारकरित्या शांत.—“राजकारणात राग व्यक्त केला तर नुकसान होतं, आणि सहन केलं तर व्यवहार साधतो!” अजितदादा ताण देताहेत, भाजप तो ताण सहन करतंय; प्रश्न इतकाच की हे सहनशीलपण अक्कल आहे की अपरिहार्यता?
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडच्या महापालिका निवडणुका म्हणजे केवळ स्थानिक स्वराज्य संस्थांची लढाई नाही; हा पवार विरुद्ध पवार आणि पवार विरुद्ध भाजप असा दुहेरी सामना आहे. मुंबईत ठाकरेबंधू एकत्र आले, पुण्यात काका-पुतण्याची जोडी जमली—नातेसंबंधांचा हा राजकीय प्रयोग निवडणुकीपुरताच आहे, हे सगळ्यांनाच ठाऊक आहे. तरीही भाजपने अजित पवारांना एक शब्दही विचारला नाही की, “काकांसोबत जायचं असेल तर आधी सरकारमधून बाहेर पडा.” ही शांतता ओरडून सांगते की भाजपला ही जोडी चालतेय—किमान निवडणुकीपुरती. मूकसंमती म्हणजे विरोध नाही, आणि राजकारणात विरोध नसणं हाच मोठा पाठिंबा असतो.
अजित पवारांचा हिशेब साधा आहे, पण धोकादायक आहे. “पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड माझे,” हे सिद्ध करणं हा त्यांचा राजकीय अजेंडा आहे. जसं नागपूर फडणवीसांचं, ठाणे शिंदेंचं, तसं पुणे माझं—हा दावा केवळ प्रतिष्ठेचा नाही, तर सत्तेचा आहे. या दोन महापालिका म्हणजे अर्थकारण, निधी, नियोजन आणि प्रभावाचं केंद्र. विचारधारा, आघाडी, मैत्री—हे सगळं दुय्यम; सत्ता प्राथमिक! कारण शेवटी पवार शाळेचं पहिलं धडं हेच—“सत्ता हातात असेल तर विचारधारा लोकांपर्यंत पोहोचते.” त्यामुळे भाजपविरुद्ध उभं राहतानाही सरकार सोडायचं नाही, आणि काकांसोबत जातानाही विलीन व्हायचं नाही—हीच अजितदादांची मधली वाट.
या सगळ्या खेळात भाजपही निष्पाप प्रेक्षक नाही. आज भाजप सहन करतंय, कारण आज तो व्यवहार परवडतोय. उद्या निकाल बदलले, समीकरणं उलटली, तर हाच ताण दोरी तोडण्याचं कारण ठरू शकतो. अजित पवारांना एकच गोष्ट सिद्ध करायची आहे—भाजपच्या मदतीने नव्हे, तर भाजपविरुद्धही आपण जिंकू शकतो. आणि भाजपला पाहायचं आहे की ही धडपड किती दूर जाते. —“राजकारणात दोरी ताणली जाते तेव्हा प्रश्न हा नसतो की ती तुटेल का, तर ती कुणाच्या हातात आहे!” हे उत्तर मात्र निकालच देतील.