महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १३ जानेवारी | ऐन थंडीच्या दिवसांत महाराष्ट्राच्या अंगावर अवकाळी पावसाची शाल पांघरली जाणार, अशी हवामान खात्याची भविष्यवाणी म्हणजे “उन्हाळ्यात स्वेटर आणि हिवाळ्यात छत्री” या आपल्या कायमस्वरूपी गोंधळात भर घालणारीच आहे. उत्तर महाराष्ट्र आणि विदर्भात अजूनही थंडीचा कडाका असताना, दुसरीकडे ढगांनी हजेरी लावून “आम्हीही आहोत” असा इशारा दिला आहे. धुळे, निफाडसारख्या भागात तापमान सहा-सात अंशांपर्यंत घसरलेले असताना, आता दोन दिवसांत हलक्या पावसाच्या सरी बरसणार, ही बातमी शेतकऱ्यांच्या कपाळावर आठी आणणारी आणि शहरकऱ्यांच्या कपाटातून छत्री बाहेर काढणारी आहे.
हवामान खात्याचे गणित फार शिस्तबद्ध असते—दहा अंशांच्या खाली तापमान गेले की थंडीची लाट, साडेसहा अंशांनी घसरले की तीव्र लाट! निसर्ग मात्र या व्याख्यांकडे फारसं लक्ष देत नाही. धुळे सहा अंशांवर गोठत असताना, निफाड सात अंशांवर कुडकुडत आहे; मालेगाव, गोंदिया, भंडारा दहाच्या खाली थरथरत आहेत. उर्वरित महाराष्ट्र थोडा सावरला असला, तरी ढगाळ आकाश पाहून “आता काय नवीन?” असा प्रश्न सर्वसामान्यांच्या मनात आहे. थंडी कमी होणार म्हणे, पण त्याबदल्यात पावसाची शक्यता—निसर्गाचा हा ‘देवाणघेवाण कार्यक्रम’ नेमका कुणाच्या फायद्याचा, हा प्रश्न अनुत्तरितच!
शहरातल्या लोकांसाठी हा पाऊस म्हणजे फक्त ट्रॅफिक, चिखल आणि सर्दी-खोकल्याची निमंत्रणपत्रिका. पण ग्रामीण भागात, विशेषतः मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात, हा अंदाज काळजी वाढवणारा आहे. काढणीला आलेली पिकं, उघड्यावर साठवलेला शेतमाल आणि आधीच थंडीने हैराण झालेला शेतकरी—या सगळ्यांवर ढगांची सावली पडते आहे. “हलका पाऊस” ही हवामान खात्याची सौम्य भाषा असली, तरी निसर्ग कधी हलका तर कधी जड हात दाखवतो, हा अनुभव शेतकऱ्यांना नवा नाही.
एकूण काय, जानेवारी महिना आता फक्त थंडीचा राहिलेला नाही; तो ढग, पाऊस आणि तापमानाच्या लहरींचा रंगमंच झाला आहे. सकाळी स्वेटर, दुपारी हलकी ऊब, संध्याकाळी ढग आणि रात्री थंडी—हा महाराष्ट्राचा नवा दिनक्रम! हवामान अपडेट वाचून आपण सजग व्हायचं, पण निसर्गावर कुरकुर करून काही साध्य होत नाही, हेही तितकंच खरं. थंडी कमी होईल, पाऊस पडेल, पुन्हा ऊन येईल—पण या सगळ्या बदलांत सामान्य माणूस मात्र कायम “अॅडजस्ट” करत राहील. शेवटी, महाराष्ट्राचं हवामान आणि आपलं नशीब—दोन्हीही कायमच थोडंफार अवकाळीच!