महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १३ जानेवारी | महापालिका निवडणुकीचा प्रचार म्हणजे पंधरा दिवसांचा सार्वजनिक ध्वनीप्रदूषण महोत्सव—भोंगे, बाईक रॅल्या, घोषणांचे फटाके आणि नेत्यांचे आश्वासनांचे फुगवटे! मुंबईपासून नाशिकपर्यंत, ठाण्यापासून कोल्हापूरपर्यंत प्रत्येक चौक हा जणू मिनी संसदच झाला होता. पण आता मंगळवारी सायंकाळी ठीक ५:३० वाजता निवडणूक आयोग लोकशाहीच्या रिमोटवरचं ‘म्यूट’ बटण दाबणार आहे. तोपर्यंत “आम्हीच विकास”, “आम्हीच प्रामाणिक”, “ते सगळे भ्रष्ट” अशा घोषणा अखेरचा श्वास घेतील. पाच वाजून एकतीस मिनिटांनी सगळे नेते अचानक सभ्य, शांत आणि नियमप्रिय होतील—किमान कागदोपत्री तरी!
या शेवटच्या दिवशी मात्र प्रचाराचा महापूर उसळणार आहे. बाईक रॅल्या म्हणजे राजकीय गणेश विसर्जन, रोड शो म्हणजे शेवटचा तमाशा! शिवसेना-मनसे-राष्ट्रवादी, भाजप-शिंदे गट, अजित पवार गट, काँग्रेस-वंचित आणि अपक्ष—सगळेच “आम्हीच जिंकणार” या आत्मविश्वासात मतदारांच्या उंबरठ्यावर शेवटची घंटा वाजवत आहेत. हातात पत्रिका, तोंडात गोड शब्द आणि डोळ्यांत मतांची आकडेवारी! प्रचार संपेपर्यंत उमेदवारांना मतदार आठवतो; प्रचार संपला की मतदाराला उमेदवार आठवत नाही—हा लोकशाहीचा शाश्वत नियम आहे.
प्रचार थांबतो म्हणजे राजकारण थांबतं का? अजिबात नाही! तो फक्त कपडे बदलतो. जाहीर सभा, जाहिराती बंद; पण गुप्त बैठकांना मात्र सोन्याचा मुहूर्त! हॉटेलच्या बंद खोल्या, कार्यकर्त्यांची कुजबुज, गणितांची मांडणी—हीच खरी निवडणूक रात्री सुरू होते. “कुठल्या प्रभागात कोण नाराज?”, “कुठे जात-धर्माचं समीकरण?”, “कोणता अपक्ष कुणाला फायद्याचा?”—असे प्रश्न मतपेटीपेक्षा जड ठरतात. पोलीस, निवडणूक विभागाची पथकं सक्रिय; पण डावपेच इतके सूक्ष्म की नियमही कधी कधी गोंधळतात!
आणि सोशल मीडिया—हा तर आधुनिक काळातला छुप्या प्रचाराचा महामार्ग! जाहीर प्रचार बंद, पण रील्स मात्र ‘नॉन-स्टॉप’. “मी प्रचार नाही, भावना शेअर करतोय,” असं सांगत उमेदवारांचे फोटो, व्हिडिओ, सूचक पोस्ट्स फिरत राहतात. आयोगाची नजर, नोटिसा, कारवाई—हे सगळं सुरूच असतं. शेवटी मतदारच ठरवतो, आवाजाला बळी पडायचं की विचाराला! पाच वाजून तीसला भोंगे बंद होतील, पण लोकशाहीची कसोटी मात्र पुढचे दोन दिवस सुरूच राहील. प्रचाराच्या तोफा थंडावतील; पण मतपेटीपर्यंतचा राजकीय तापमान मात्र… अजून वाढणार!