महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २३ जानेवारी | जग पुन्हा एकदा रणांगणाच्या उंबरठ्यावर उभे आहे, आणि उंबरठ्यावर उभे असताना पाय आत टाकायचा की चप्पल काढायची—याचा विचार कुणी करत नाही, हीच खरी अडचण. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव इतका ताणला गेला आहे की तो आता तारा तुटण्याच्या टप्प्यावर आहे. समोर महासागर, मध्ये युद्धनौका, आणि मागे भाषणांचे तोफगोळे—अशी ही जागतिक नाट्यरचना.
अमेरिकेची भव्य युद्धनौका इराणच्या सागरसीमेवर अवतरते, तेव्हा ती केवळ लोखंडाची नसते; ती अहंकाराची, सामर्थ्याची आणि “आम्ही आहोत” या घोषणेची तरंगती जाहिरात असते. दुसरीकडे इराण—इतिहासाने तापलेला, निर्बंधांनी कडक झालेला—तोही माघार घ्यायला तयार नाही. सैनिकांच्या बोटा ट्रिगरवर, नेत्यांच्या जिभा धमक्यांवर! शाब्दिक युद्ध इतके जोरात सुरू आहे की गोळ्यांची गरजच उरणार नाही, असे वाटावे.पण प्रश्न असा आहे: युद्ध कुणासाठी? सामान्य माणसासाठी की सत्तेच्या सिंहासनासाठी? रणगाडा पुढे सरकतो तेव्हा तो फक्त सीमारेषा ओलांडत नाही; तो शाळा, रुग्णालये, स्वप्ने—सगळ्यावरून जातो. विमान उडते तेव्हा त्याच्या पंखांखाली फक्त शत्रू नसतो; माणूस असतो. आणि माणूस पडतो तेव्हा ध्वज कुणाचाच जिंकत नाही.
नेते धमक्या देतात, कारण धमकी देणे सोपे असते; माघार घेणे कठीण. युद्धनौका पाठवणे सोपे; शांततेचे जहाज बांधणे अवघड. शस्त्रसज्जता ही शौर्याची परीक्षा मानली जाते, पण संयम हीच खरी शहाणपणाची पदवी आहे—हे अभ्यासक्रमातून कधीच शिकवले जात नाही.इतिहास साक्ष देतो: युद्धात विजयी कोण? शस्त्रनिर्माते! बाकी सगळे हरणारे. मग प्रश्न उरतो—हा खेळ थांबवणार कोण? महासागर शांत आहे, पण मनात वादळ. जर बुद्धी जागी झाली, तर उंबरठ्यावरच थांबता येईल. नाहीतर पाय आत पडला की दरवाजा आपोआप बंद होतो—आणि मग बाहेर पडायला संपूर्ण पिढ्या लागतात.
आज निर्णयाचा क्षण आहे. ट्रिगरवरची बोट मागे घ्यायची की इतिहासावर पुन्हा एक काळी ओळ ओढायची—हे ठरवण्याची वेळ आली आहे.