महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २९ जानेवारी | महाराष्ट्राच्या राजकारणात काही घटना अशा असतात की त्या फक्त सत्ता-समीकरणे बदलत नाहीत, तर मनं हलवतात, अहंकार गळवतात आणि विस्कटलेली नाती एकमेकांकडे ओढून नेतात. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अकाली निधनाने अशीच एक वेळ महाराष्ट्रावर आली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दोन गट, जे कालपर्यंत रणनीती, चिन्हे आणि सत्तेच्या गणितांत अडकले होते, ते आज दुःखाच्या एका समान धाग्याने भावनिकदृष्ट्या जवळ आले आहेत. राजकारणात मतभेद असतात, संघर्ष असतो; पण मृत्यू समोर उभा ठाकला की त्या सगळ्याला माणुसकीचा चेहरा येतो. अजितदादांच्या जाण्याने ‘आपले-परके’ हा भेद विरघळत असून, कार्यकर्त्यांच्या मनात एकच प्रश्न घोळतो आहे—आता पुढे काय?
कुटुंबातील एखादा मजबूत आधार हरपल्यानंतर जशी कटुता विरघळते, तसंच चित्र आज राष्ट्रवादीत दिसत आहे. पवार कुटुंबात आणि पक्षात गेल्या दोन वर्षांत निर्माण झालेली दरी अजितदादांच्या जाण्याने वेदनेत बदलली आहे. “आपला पक्ष पुन्हा एकसंध व्हावा,” ही भावना आता केवळ इच्छा न राहता अपरिहार्यता बनत चालली आहे. तुतारी आणि घड्याळ या चिन्हांतील संघर्षही मागे पडत असून, ‘एकच राष्ट्रवादी’ हा सूर कार्यकर्त्यांच्या मनात अधिक गडद होत आहे. नगरपरिषद, जिल्हा परिषद निवडणुकांतील जवळीक पाहता एकत्र येण्याची प्रक्रिया सुरू असतानाच आलेल्या या दुर्दैवी घटनेने निर्णय अधिक वेगाने होण्याची शक्यता निर्माण केली आहे.
या साऱ्या परिस्थितीत शरद पवार या ८५ वर्षीय जाणत्या नेत्यासमोर पुन्हा एकदा इतिहास उभा ठाकला आहे. २०२३ मध्ये वेगळी वाट चोखाळणारा पुतण्या आता कायमचा निघून गेल्यानंतर विस्कटलेली घडी नीट बसवण्याची जबाबदारी त्यांच्या खांद्यावर आली आहे. राष्ट्रवादीचे दोन घर पुन्हा एकत्र बांधायचे की स्वतंत्र मार्ग ठेवायचा, याचा निर्णय शरद पवार, सुप्रिया सुळे, जयंत पाटील, प्रफुल्ल पटेल, सुनील तटकरे, शशिकांत शिंदे यांच्यासह संपूर्ण नेतृत्वाला घ्यावा लागणार आहे. भाजपसोबतचा संबंध, सत्तेतील भूमिका आणि पक्षाचे भवितव्य—या सगळ्यावर शरद पवार काय भूमिका घेतात, याकडे दिल्लीपासून मुंबईपर्यंत लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, अजित पवारांच्या जागी नवीन उपमुख्यमंत्री कोण? हा प्रश्नही राजकीय वर्तुळात घोळत आहे. सुनेत्रा पवार यांना जबाबदारी दिली जाईल का, की पक्षातील एखादा ज्येष्ठ नेता पुढे येईल? की राष्ट्रवादीचे विलीनीकरण झाल्यास चित्रच बदलून जाईल? असे अनेक तर्क सध्या रंगत असले, तरी एक गोष्ट मात्र स्पष्ट आहे— अजितदादांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी केवळ पदाने नाही, तर भावनेने भरावी लागणार आहे.