महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ३१ जानेवारी २०२६ | फेब्रुवारी महिना आला की विद्यार्थ्यांच्या डोक्यावर पुस्तकांचा डोंगर आणि मनात सुट्ट्यांची लहानशी आशा—असं विचित्र मिश्रण तयार होतं. बोर्डाच्या परीक्षांचा काळ, सराव पेपर, क्लासेस, अभ्यासाची शिस्त… आणि त्याच वेळी कॅलेंडरकडे डोळा ठेवून विचार—“एखादी सुट्टी आहे का?” फेब्रुवारी २०२६ मध्ये सुट्ट्या फार नाहीत, पण ज्या आहेत त्या अभ्यासाला श्वास घेण्याइतक्या पुरेशा आहेत. या महिन्याची सुरुवातच संत रविदास जयंतीने होते. १ फेब्रुवारीला उत्तर भारतातील अनेक राज्यांमध्ये सुट्टी असते, पण यंदा हा दिवस थेट रविवारवर येतो. म्हणजे विद्यार्थ्यांना वेगळी सुट्टी नाही, पण रविवारची झोप मात्र हमखास! —सुट्टी आहे, पण बोनस नाही. कॅलेंडर खुश, विद्यार्थी थोडे निराश, आणि पालक मात्र समाधानी!
महिन्याच्या मध्यात येतो तो भक्तीचा आणि उपवासाचा दिवस—महाशिवरात्री. १५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी हा सण साजरा होणार आहे. अनेक राज्यांमध्ये या दिवशी शाळा-कॉलेज बंद असतात, पण यंदा इथेही नशीब रविवारवरच येऊन थांबतं. म्हणजे अभ्यासातून सुटका नाही, फक्त नेहमीची साप्ताहिक सुट्टी. काही राज्यांमध्ये आधीच घोषित सुट्टी असल्याने ताण थोडा कमी होईल, पण बहुतांश विद्यार्थ्यांसाठी हा दिवस ‘रविवारचाच रविवार’. याच महिन्यात लोसर सणही येतो—१८ ते २० फेब्रुवारीदरम्यान. मात्र हा आनंद मुख्यतः सिक्कीम आणि काही डोंगराळ भागांपुरता मर्यादित. तिथल्या विद्यार्थ्यांसाठी हा सण म्हणजे सलग सुट्ट्यांचा उत्सव; उर्वरित भारतात मात्र तो केवळ कॅलेंडरवरचा एक शब्द. म्हणजेच, सुट्ट्या असतात, पण त्या सगळ्यांसाठी नसतात—राजकारणासारखंच, लाभही निवडकच!
आणि मग येतो महाराष्ट्राचा अभिमान—१९ फेब्रुवारी, छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती. या दिवशी मात्र राज्यभर शाळा, कॉलेज आणि सरकारी कार्यालयांना सुट्टी असते. विद्यार्थ्यांसाठी हा दिवस अभ्यासातून थोडा विराम देणारा, आणि इतिहासाची आठवण करून देणारा. मिरवणुका, सांस्कृतिक कार्यक्रम, भाषणं—या सगळ्यांमधून शिक्षण वेगळ्या पद्धतीनं मिळतं. याशिवाय फेब्रुवारीतील नियमित शनिवार-रविवारच्या सुट्ट्या आहेतच. —फेब्रुवारी २०२६ हा सुट्ट्यांचा महिना नाही, पण अभ्यासाला दम लागला की थोडं पाणी पिण्यासारखा आहे. सुट्ट्या कमी, जबाबदारी जास्त; पण ज्याला वेळेचं व्यवस्थापन जमलं, त्याच्यासाठी हाच महिना यशाचा ठरतो. कारण शेवटी, सुट्टीपेक्षा अभ्यासाचाच निकाल मोठा असतो!