महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १ फेब्रुवारी २०२६ | अर्थसंकल्प म्हणजे फक्त आकड्यांचा खेळ नाही; तो थेट स्वयंपाकघरात, मोबाईलच्या बिलात आणि घराच्या EMIत शिरतो. आजचा बजेट सादर होण्याआधीच सामान्य माणूस मनात हिशेब मांडून बसलाय—“यंदा काय स्वस्त होणार आणि काय महागणार?” सरकार विकास, टॅरिफ, ‘मेक इन इंडिया’ अशा मोठ्या शब्दांत बोलतं; पण माणूस मात्र साधा प्रश्न विचारतो—महिन्याच्या शेवटी पैसे उरणार का? या बजेटकडून अपेक्षा मोठ्या होत्या, कारण महागाईनं आधीच दम काढलाय. घरखर्च, शिक्षण, आरोग्य आणि कर्ज यांच्यात मध्यमवर्गीय अडकलाय. अशा वेळी बजेट म्हणजे एखाद्या डॉक्टरच्या रिपोर्टसारखं—काही गोष्टी दिलासा देतात, तर काही ठिकाणी धडकी भरवतात. आजचा अर्थसंकल्प पाहिला तर सरकारनं एक हातानं सवलत दिली, तर दुसऱ्या हातानं किंमती वाढवण्याचा इशारा दिला आहे.
स्वस्त होणाऱ्या यादीत सर्वात आधी मोबाईल फोन डोळ्यासमोर येतो. ‘मेक इन इंडिया’चा शिक्का बसला तर देशात बनणारे स्मार्टफोन आणि त्यांचे पार्ट्स स्वस्त होतील, म्हणजे खिशातला फोन बदलण्याचं स्वप्न थोडं जवळ येईल. घराचं स्वप्न पाहणाऱ्यांसाठी होमलोनवरील करसवलत वाढण्याची शक्यता म्हणजे मोठा दिलासा—EMIचा भार किंचित हलका होऊ शकतो. आरोग्य विमा आणि आवश्यक औषधांवर सवलत मिळाली तर आजारपणाचं ओझं थोडं कमी होईल, कारण आजकाल आजारापेक्षा त्याचा खर्च जास्त भितीदायक आहे. ई-वाहनांना चालना देण्यासाठी बॅटरी आणि सुटे भाग स्वस्त झाले तर पेट्रोलच्या किमतींकडे रागानं पाहणाऱ्यांना पर्याय मिळेल. शिवाय देशात बनणारे टीव्ही, फ्रिज, वॉशिंग मशीन स्वस्त झाले, तर सणासुदीला ‘नवीन वस्तू’ घरी येण्याची आशा वाढेल. थोडक्यात, स्वस्ताईचा सूर आहे—पण निवडकच.
मात्र या दिलाशाच्या बाजूलाच महागाईचा काटा टोचतो. परदेशातून येणाऱ्या ब्रँडेड कपड्यांवर, घड्याळांवर आणि लक्झरी वस्तूंवर कर वाढला, तर “विदेशी शौक” महागात पडणार. आयात केलेल्या गाड्या, सौंदर्यप्रसाधनं, परफ्यूम यांची किंमत वाढली, तर हौस आणि खर्च यामध्ये झगडा होईल. आयात शुल्क बदललं तर सोनं-चांदीही महाग होण्याची शक्यता—म्हणजे लग्नसराईत पुन्हा उसासे. हा बजेट असा आहे की गरजेला थोडा आधार, हौसेला आवर. सरकारचा संदेश स्पष्ट आहे—देशात बनलेलं वापरा, तर स्वस्त; बाहेरचं हवं असेल, तर महाग. अखेरीस बजेटचा निष्कर्ष एवढाच—खिसा रिकामा होणार नाही, पण भरूनही राहणार नाही. सामान्य माणसासाठी हा बजेट म्हणजे आनंद आणि चिंता यांचा मधला तोल.