महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ७ फेब्रुवारी २०२६ || शहरांच्या राजकारणात शुक्रवारी एकाच दिवशी मोठी उलथापालथ झाली. राज्यातील नऊ महापालिकांच्या महापौर आणि उपमहापौर खुर्च्यांवर नवे चेहरे विराजमान झाले आणि सत्तेचं गणित जवळपास एकतर्फी ठरलं. आठ महापालिकांत सत्ताधारी पक्षाने आपला झेंडा रोवला, तर एका ठिकाणीच वेगळी चव अनुभवायला मिळाली. विशेष म्हणजे लोकशाहीच्या रंगमंचावर कुठेही गोंधळ, आरडाओरडा किंवा नाट्य दिसलं नाही—पाच महापालिकांत तर निवडणूक ही केवळ औपचारिकता ठरली. उमेदवार समोरासमोर येण्याआधीच निकाल ठरलेले, खुर्च्या आधीच मोजलेल्या आणि सत्ता ‘बिनविरोध’ मार्गाने खुर्चीवर बसलेली. नगरसेवकांच्या मतांची गणितं इतकी सरळ झाली की मतपेटीपेक्षा आकडेमोडीवरच जास्त विश्वास ठेवला गेला.
या सगळ्या प्रक्रियेत सर्वात जास्त चर्चा रंगली ती एका ‘तटस्थ’ भूमिकेची. काही ठिकाणी मतदानाचा रंग बदलू शकणारी ताकद बाजूला उभी राहिली, तर कुठे अचानक घेतलेल्या भूमिकेमुळे सत्तेचा रस्ता अधिक मोकळा झाला. एका शहरात तर एकमेव मताने संपूर्ण राजकीय चित्र बदललं, तर दुसऱ्या ठिकाणी अर्ज मागे घेतल्याने सामना होण्याआधीच संपला. नागपूरसारख्या मोठ्या महापालिकेतही विरोधाची धार बोथटच दिसली. सहा नगरसेवक असतानाही थेट लढत टाळली गेली आणि सत्ताधाऱ्यांना निर्धास्त श्वास घेण्याची संधी मिळाली. अमरावती, सोलापूरसारख्या शहरांत घडलेल्या घडामोडींनी एक गोष्ट स्पष्ट केली—महापालिकांच्या राजकारणात आता गुप्त मतदानापेक्षा ‘गुप्त समझोते’ अधिक प्रभावी ठरत आहेत.
या निकालांनी राज्याच्या शहरी राजकारणाला एक स्पष्ट संदेश दिला आहे. महानगरांचा कारभार आता केवळ रस्ते, पाणी आणि कचरा व्यवस्थापनापुरता मर्यादित राहिलेला नाही; तो थेट राज्याच्या सत्तासमीकरणाशी जोडला गेला आहे. जिथे बहुमत आहे, तिथे विरोध औपचारिक ठरतो आणि जिथे संख्या कमी आहे, तिथे तटस्थता हीच सर्वात सुरक्षित भूमिका मानली जाते. नवे महापौर आता केवळ प्रशासकीय प्रमुख नसून, येणाऱ्या निवडणुकांसाठीची राजकीय चाचणी ठरणार आहेत. शहरांचा कारभार कसा होतो, यावरूनच पुढील काळात जनतेचा कल ठरणार आहे. एकूण काय, एका दिवसात नऊ शहरांचे कारभारी बदलले, पण राजकारणाची दिशा मात्र अधिक ठळकपणे सत्तेकडे झुकलेली दिसली. प्रश्न एवढाच आहे—या खुर्च्यांवर बसलेले नवे चेहरे शहरांसाठी काम करतील की फक्त आकडेमोड जपतील?
महापालिका: महापौर आणि उपमहापौर यादी
महापालिका महापौर उपमहापौर
पिंपरी-चिंचवड रवी लांडगे (भाजप) शर्मिला बाबर (भाजप)
सोलापूर विनायक कोंड्याल (भाजप) ज्ञानेश्वरी देवकर (भाजप)
नाशिक हिमगौरी आडके (भाजप) विलास शिंदे (शिंदेसेना)
जळगाव दीपमाला काळे (भाजप) मनोज चौधरी (शिंदेसेना)
अहिल्यानगर ज्योती गाडे (राष्ट्रवादी अजित पवार) धनंजय जाधव (भाजप)
कोल्हापूर रूपाराणी निकम (भाजप) अक्षय जरग (जनसुराज्य)
नागपूर नीता ठाकरे (भाजप) लीला हाथीबेड (भाजप)
अमरावती श्रीचंद तेजवानी (भाजप) सचिन भेंडे (युवा स्वाभिमान)
धुळे माया परदेशी (भाजप) ज्योत्स्ना पाटील (भाजप)