Human Longevity: 🧬 “२०० वर्षांचं आयुष्य?”; व्हेलच्या शरीरात सापडलं ‘दीर्घायुष्याचं रहस्य’!

Spread the love

✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० मार्च २०२६ ।। माणूस २०० वर्षे जगू शकतो का? हा प्रश्न आजवर केवळ कल्पनेत होता… पण आता विज्ञानाने त्याला वास्तवाची किनार दिली आहे! Bowhead Whale या समुद्री जीवामध्ये सापडलेलं एक विशेष प्रथिन मानवाच्या दीर्घायुष्याचं ‘गुपित’ ठरू शकतं, असा दावा संशोधकांनी केला आहे. जगातील सर्वात जास्त आयुष्य जगणाऱ्या प्राण्यांमध्ये या व्हेलचा समावेश होतो—काही व्हेल २०० वर्षांहून अधिक जगतात, आणि तेही गंभीर आजारांशिवाय!

या संशोधनात University of Rochester च्या शास्त्रज्ञांनी CIRBP (Cold-inducible RNA-binding protein) नावाच्या प्रथिनावर लक्ष केंद्रित केलं. हे प्रथिन व्हेलमध्ये मानवाच्या तुलनेत तब्बल १०० पट जास्त प्रमाणात आढळतं. याची खासियत म्हणजे—हे डीएनएमधील ‘डॅमेज’ दुरुस्त करण्याचं काम अत्यंत प्रभावीपणे करतं. वय वाढत असताना होणारे ‘डबल-स्ट्रँड ब्रेक्स’ हे कॅन्सर आणि इतर आजारांचं प्रमुख कारण मानले जातात… आणि हेच नुकसान हे प्रथिन थांबवू शकतं!

प्रयोगशाळेत केलेल्या चाचण्यांनी तर शास्त्रज्ञही थक्क झाले. मानवी पेशींमध्ये हे प्रथिन वापरल्यावर डीएनए दुरुस्तीची क्षमता जवळपास दुप्पट झाली. तर माश्यांवर केलेल्या प्रयोगात त्यांचं आयुष्य वाढलं आणि त्या रेडिएशनपासून अधिक सुरक्षित राहिल्या. आता पुढचा टप्पा म्हणजे उंदरांवर प्रयोग—ज्यामुळे भविष्यात आणखी मोठे निष्कर्ष समोर येण्याची शक्यता आहे.

मात्र, इथेच थोडं थांबणं गरजेचं आहे. शास्त्रज्ञ स्पष्ट सांगतात की, व्हेलचं दीर्घायुष्य हे केवळ एका प्रथिनामुळे नाही, तर अनेक जैविक प्रक्रियांचा परिणाम आहे. Peto’s Paradox या संकल्पनेनुसार मोठे आणि जास्त जगणारे प्राणी असूनही त्यांना कॅन्सर कमी का होतो, याचं उत्तर अजूनही पूर्ण सापडलेलं नाही.

👉 थोडक्यात:
हो, विज्ञानाने आशेचा किरण दाखवला आहे… पण माणूस २०० वर्षे जगेल, असं लगेच म्हणणं अजून लवकर आहे. मात्र, या शोधामुळे भविष्यात ‘दीर्घ आणि निरोगी आयुष्य’ ही कल्पना नक्कीच वास्तवाच्या अधिक जवळ आली आहे!