📚 शिक्षणात मोठा बदल! सहावीपासून ‘त्रिभाषा सूत्र’, नववीत गणित-विज्ञानाचे दोन स्तर

✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ४ एप्रिल २०२६ ।। नवीन शैक्षणिक वर्षापासून विद्यार्थ्यांसाठी मोठे बदल लागू होणार आहेत. CBSE ने 2026-27 साठी नवीन अभ्यासक्रम जाहीर करत इयत्ता सहावीपासून ‘त्रिभाषा सूत्र’ लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) अंतर्गत हा बदल टप्प्याटप्प्याने राबवला जाणार असून विद्यार्थ्यांना तीन भाषा शिकणे बंधनकारक असेल. यातील किमान दोन भाषा भारतीय असणे आवश्यक असेल, ही महत्त्वाची अट आहे.

या त्रिभाषा सूत्राची अंमलबजावणी R1, R2 आणि R3 अशा टप्प्यांमध्ये केली जाईल. यामागचा उद्देश विद्यार्थ्यांची भाषिक क्षमता वाढवणे आणि विविध भारतीय भाषांबद्दलची जाण मजबूत करणे हा आहे. मात्र, परदेशातून आलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी काही प्रमाणात सवलत ठेवण्यात आली आहे—जर त्यांची तिसरी भाषा भारतात उपलब्ध नसेल, तर त्यांना पर्यायी व्यवस्था दिली जाईल.

यासोबतच इयत्ता नववीपासून गणित आणि विज्ञान विषयांमध्ये ‘द्विस्तरीय प्रणाली’ लागू केली जाणार आहे. सर्व विद्यार्थ्यांना ‘स्टँडर्ड’ स्तर अनिवार्य असेल, ज्यामध्ये ८० गुणांची तीन तासांची परीक्षा असेल. याशिवाय इच्छुक विद्यार्थ्यांना ‘अॅडव्हान्स्ड’ स्तर निवडण्याचा पर्याय दिला जाईल. या प्रगत स्तरासाठी २५ गुणांची स्वतंत्र एक तासाची परीक्षा असेल, जी विद्यार्थ्यांच्या उच्चस्तरीय विचारक्षमतेची चाचणी घेईल.

महत्त्वाची बाब म्हणजे, प्रगत स्तराचे गुण अंतिम टक्केवारीत जोडले जाणार नाहीत. मात्र ५०% पेक्षा जास्त गुण मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या गुणपत्रिकेत ‘प्रगत पात्रता’ स्वतंत्र नमूद केली जाईल. या बदलांमुळे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या क्षमतेनुसार अभ्यास निवडण्याची अधिक मोकळीक मिळणार असून शिक्षणपद्धती अधिक लवचिक आणि कौशल्याधारित होण्याची अपेक्षा आहे.