✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० एप्रिल २०२६ ।। पिंपरी-चिंचवडमध्ये वाढत्या रस्ते अपघातांनी पुन्हा एकदा धोक्याची घंटा वाजवली आहे, आणि या धोक्याच्या केंद्रस्थानी आहे—हेल्मेटकडे होणारे दुर्लक्ष. मागील वर्षभरात शहरात झालेल्या 373 अपघातांपैकी तब्बल 209 अपघातांमध्ये दुचाकीस्वारांनी हेल्मेट घातले नव्हते, हे पोलिस तपासातून स्पष्ट झाले आहे. म्हणजेच निम्म्याहून अधिक अपघातांमध्ये निष्काळजीपणाने थेट जीवाशी खेळ केला गेला. अपघाताच्या वेळी शरीराच्या इतर भागांपेक्षा डोक्याला बसणारा मार सर्वाधिक घातक ठरतो, आणि याच कारणामुळे गंभीर दुखापत व मृत्यूचे प्रमाण वाढत असल्याची चिंता डॉक्टर आणि वाहतूक तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. हेल्मेट ही केवळ दंड टाळण्याची गोष्ट नसून, ती जीवनरक्षक कवच आहे, हे वास्तव अजूनही अनेकांना उमजलेले नाही.
शहरात वाहनांची संख्या झपाट्याने वाढत असताना वेगमर्यादा न पाळणे, सिग्नल तोडणे, मोबाईलवर बोलत गाडी चालवणे आणि हेल्मेटशिवाय प्रवास करणे हे प्रकार सर्रास दिसत आहेत. त्यातच रस्त्यांवरील चुकीच्या पद्धतीने तयार केलेले उंचवटे आणि निकृष्ट स्पीड ब्रेकर अपघातांना निमंत्रण देत आहेत. अनेक ठिकाणी अचानक उंचवटे आल्याने दुचाकीस्वारांचे संतुलन बिघडते आणि अपघात घडतात. न्यायालयाचे स्पष्ट आदेश असूनही नियमबाह्य गतिरोधक उभारले जात असल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत. काही वर्षांपूर्वी असे धोकादायक उंचवटे हटवण्यात आले होते, मात्र आता पुन्हा तीच समस्या डोके वर काढताना दिसत आहे. त्यामुळे प्रशासनाच्या निष्काळजीपणावरही प्रश्नचिन्ह उभे राहत आहे.
हेल्मेट जीव कसे वाचवते, यामागे शास्त्रीय कारण आहे. हेल्मेटच्या बाहेरचा कडक कवच धक्का मोठ्या भागावर पसरवतो, तर आतला मऊ ईपीएस फोम धक्क्याची तीव्रता कमी करतो. त्यामुळे एका ठिकाणी जोराचा मार बसत नाही आणि मेंदूवरील आघात कमी होतो. घर्षण कमी झाल्याने रस्त्यावर घसरताना डोक्याचे संरक्षण होते. योग्य प्रकारे बांधलेला पट्टा हेल्मेट जागेवर टिकवून ठेवतो, त्यामुळे अपघातावेळी ते निघून जात नाही. म्हणूनच तज्ज्ञ स्पष्ट सांगतात—चांगल्या प्रतीचे हेल्मेट, योग्य वेग, नियमांचे पालन आणि पूर्ण लक्ष रस्त्यावर, हीच सुरक्षिततेची खरी गुरुकिल्ली आहे. हेल्मेटशिवाय गाडी चालवणे म्हणजे नशिबावर जीव सोपवणे; आणि रस्ता नशिबावर चालत नाही, तो जबाबदारीवर चालतो.