महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ मे २०२६ ।। शिक्षणाच्या मंदिरात ‘ज्ञान’ विकले जाते, ही जुनी म्हण; पण आता काही ठिकाणी ज्ञानाबरोबरच वह्या, पुस्तके, गणवेश आणि बूट-सॉक्सही ‘पॅकेज’मध्येच घ्यावे लागतात, अशी तक्रारींची सरबत्ती सुरू आहे. जिल्ह्यातील काही खासगी शाळांनी पालकांवर शैक्षणिक साहित्य शाळेतूनच खरेदी करण्याची सक्ती केल्याच्या तक्रारी शिक्षण विभागापर्यंत पोहोचल्या आणि प्रशासन जागे झाले. नियम स्पष्ट सांगतात—शाळा यादी देईल, पण खरेदीचा निर्णय पालकांचा! तरीही ‘आमच्याकडूनच घ्या’ हा दबाव वाढत चालला होता. आता मात्र विभागाने कडक भूमिका घेत, अशा शाळांना थेट इशारा दिला आहे—सक्ती केली, तर कारवाई अटळ!
या ‘खरेदी सक्ती’मागचे गणितही तितकेच रंजक—आणि चिंताजनक. काही शाळाचालक वर्ष सुरू होण्यापूर्वीच मोठ्या प्रमाणावर गणवेश, पुस्तके, वह्या, बूट-सॉक्स खरेदी करतात. मग पालकांना सांगितले जाते, “साहित्य शाळेतूनच घ्या.” वरकरणी सोय, पण आतून टक्केवारीचा खेळ! प्रत्येक विद्यार्थ्यामागे काही रुपये—आणि संख्या हजारांत गेली, की रक्कम लाखांत. पालक मात्र तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार सहन करत होते. शिक्षण विभागाने या प्रकारावर बोट ठेवताच हा ‘गुप्त धंदा’ उघडकीस आला. आता २०२६-२७ साठी नोडल अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करून तक्रारींचे दरवाजे उघडले गेले आहेत.
प्रशासनाचा संदेश स्पष्ट—शाळांना सक्तीचा अधिकार नाही, आणि पालकांनीही दबावाला बळी पडू नये. तक्रार करा, आवाज उठा, आणि या मनमानीला आळा घाला! अन्यथा ‘शिक्षण’ नावाखाली खरेदीचा बाजार फोफावतच राहील. नियम तोडणाऱ्यांवर कडक कारवाई होणार, असे स्पष्ट सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे आता चेंडू पालकांच्या कोर्टात आहे. ते पुढे आले, तरच हा ‘खरेदीचा खेळ’ थांबेल; नाहीतर प्रत्येक शैक्षणिक वर्षात तोच जुना अध्याय—फक्त पानं बदलतील, पण कथा तीच राहील!