महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ मे २०२६ ।। बारावीचा निकाल लागला आणि पुणे जिल्ह्याने पुन्हा एकदा ‘मीच पुढे’ असा डंका पिटला. महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या परीक्षेत पुण्याने 93.32 टक्क्यांसह आघाडी घेतली, तर संपूर्ण विभागाचा निकाल 91.25 टक्क्यांवर येऊन थांबला. मागील वर्षाच्या तुलनेत 0.62 टक्क्यांची घसरण—म्हणजे यशाचा झेंडा उंच असला, तरी काठावरची झुळूक जाणवलीच. अहिल्यानगर 90.32 टक्क्यांसह मागेच, तर सोलापूर 87.22 टक्क्यांवर. आकड्यांची ही माळ जरी आकर्षक दिसत असली, तरी त्यामागे विद्यार्थ्यांच्या घामाचा सुगंध आणि स्पर्धेचा ताण दडलेला आहे. निकाल जाहीर करताना अधिकाऱ्यांनी दिलेली माहिती जणू आकड्यांची फटाकेबाजीच; पण प्रत्येक टक्क्यामागे एखाद्या घरातील दिवा अधिक तेजाने पेटलेला आहे.
पुणे विभागातून 2 लाख 44 हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली, त्यापैकी 2 लाख 20 हजारांहून अधिक उत्तीर्ण—म्हणजे पास होण्याचा रेटा भक्कमच. पुनर्परीक्षार्थ्यांनीही 77.35 टक्क्यांसह आपली ‘दुसरी इनिंग’ यशस्वी ठरवली. पुणे जिल्ह्याच्या तपशिलात शिरले, तर चित्र आणखी रंगतदार दिसते. 1.21 लाख विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली आणि 1.21 लाखांपैकी बहुतांश उत्तीर्ण—ही आकड्यांची सरबत्तीच. पण या सरबत्तीतील खरा ठसा कोणाचा? मुलींचा! मुलांच्या तुलनेत 4.52 टक्क्यांनी अधिक उत्तीर्ण होऊन त्यांनी पुन्हा एकदा ‘आम्ही कुणापेक्षा कमी नाही’ हे दाखवून दिले. विज्ञान शाखेचा 98.14 टक्के निकाल तर जणू शंभरीकडे धाव घेणारा; वाणिज्य 89.02 आणि कला 83.37 टक्क्यांवर स्थिरावले. म्हणजे अभ्यासाच्या मैदानात विज्ञानाने पुन्हा बाजी मारली, पण इतर शाखाही मागे नाहीत—हे चित्र स्पष्ट.
अहिल्यानगर आणि सोलापूरकडे नजर टाकली, तरी कथा साधारण तशीच—मुलींचीच सरशी! अहिल्यानगरमध्ये 8.71 टक्के, तर सोलापूरमध्ये तब्बल 11.14 टक्क्यांनी मुली पुढे. म्हणजे निकालाच्या रणांगणात मुलींनीच आघाडी घेतली आहे, हे निर्विवाद. विभागात 90 टक्क्यांहून अधिक गुण मिळवणारे 981 विद्यार्थी—ही गुणवत्ता सांगणारी आकडेवारी. 85 ते 90, 80 ते 85, 75 ते 80—गुणांच्या पायऱ्या चढणाऱ्यांची मोठी फळी तयार झाली आहे. एकूण चित्र काय सांगते? पुणे विभागाने निकालात दमदार कामगिरी केली, पण थोडीशी घसरणही दाखवून दिली की शिखरावर टिकणे सोपे नसते. तरीही, या निकालाने एक गोष्ट ठाम केली—स्पर्धा वाढते आहे, गुणवत्ता उंचावते आहे आणि विशेष म्हणजे, शिक्षणाच्या या शर्यतीत मुलींची पावले आता अधिक वेगाने पुढे पडत आहेत!