महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ मे २०२६ ।। भारतीय माणूस आणि सोनं यांचं नातं हे जन्मोजन्मीचं! घरात धान्य कमी असलं तरी कपाटात एखादी सोन्याची अंगठी असली की मनाला समाधान मिळतं. आपल्या देशात सोनं म्हणजे फक्त दागिना नसतो; ती प्रतिष्ठा असते, सुरक्षितता असते आणि गरजेच्या वेळी उपयोगी पडणारी “घरची बँक” असते. पण गेल्या काही महिन्यांत सोन्याने असा भाव खाल्ला आहे की, सर्वसामान्य माणूस आता दागिन्यांच्या दुकानात किंमत विचारताना आधी पाण्याचा ग्लास मागू लागला आहे! त्यातच Narendra Modi यांनी देशवासीयांना एक वर्ष सोने खरेदी टाळण्याचं आवाहन केल्याने बाजारात चर्चांचा भडका उडाला आहे. “सोनं नको, देश वाचवा!” असा संदेश जणू सरकारकडून दिला जात आहे. कारण भारत मोठ्या प्रमाणावर सोन्याची आयात करतो आणि त्यासाठी परकीय चलन खर्च होतं. त्यामुळे सोन्याचा मोह थोडा आवरला, तर देशाच्या अर्थव्यवस्थेलाही दिलासा मिळू शकतो, असा सरकारचा सूर आहे.
बाजार तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार २०२७ पर्यंत सोन्याचा भाव १० ग्रॅममागे ८५ हजार ते ९५ हजार रुपयांच्या घरात पोहोचू शकतो. म्हणजेच आज सोन्याच्या दुकानाबाहेर उभा राहून “पुढच्या वर्षी घेऊ” म्हणणाऱ्या ग्राहकाने २०२७ मध्ये कदाचित दुकानाच्या काचेवरूनच समाधान मानावं लागेल! जागतिक बाजारातील अस्थिरता, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची घसरण आणि वाढती आंतरराष्ट्रीय मागणी यामुळे सोन्याचे दर खाली येण्याची शक्यता सध्या तरी कमी मानली जात आहे. सरकारचं म्हणणं असं आहे की, जर भारतीयांनी काही काळ सोन्याची खरेदी कमी केली, तर आयात कमी होईल, परकीय चलनाचा साठा वाचेल आणि रुपयाला बळ मिळेल. रुपया मजबूत झाला की भविष्यात सोन्याची आयात तुलनेने स्वस्त होऊ शकते. पण भारतीय गृहिणीला “सोनं घेऊ नका” सांगणं म्हणजे एखाद्या राजकारण्याला निवडणुकीत भाषण करू नका असं सांगण्यासारखं कठीण काम आहे! आपल्या देशात सोनं हे केवळ गुंतवणूक नसून भावना आहे, आणि भावना अर्थशास्त्राच्या नियमांपेक्षा जास्त ताकदवान असतात.
दरम्यान, तज्ज्ञ आता फिजिकल सोन्याऐवजी डिजिटल पर्यायांकडे वळण्याचा सल्ला देत आहेत. Sovereign Gold Bonds आणि Gold ETFs यांसारख्या पर्यायांमध्ये गुंतवणूक केल्यास प्रत्यक्ष सोन्याची आयात कमी होते आणि गुंतवणूकही सुरक्षित राहते. म्हणजे गळ्यात हार नसेल, पण मोबाईलमध्ये गुंतवणुकीची चमक दिसेल! सरकारचा संदेश स्पष्ट आहे — सोन्याचा लोभ थोडा कमी करा आणि देशाच्या विकासाला हातभार लावा. कारण नागरिकांनी सोन्यावर खर्च होणारा पैसा जर इतर क्षेत्रांत गुंतवला, तर त्यातून रस्ते, रेल्वे, शिक्षण आणि उद्योगांना चालना मिळू शकते. मात्र भारतीय समाजाची मानसिकता पाहता, सोन्याचा मोह इतक्या सहज सुटेल असं वाटत नाही. कारण आपल्या देशात मुलाच्या शिक्षणापेक्षा मुलीच्या लग्नासाठी सोनं जमा करण्याची परंपरा अजूनही जिवंत आहे. त्यामुळे २०२७ मध्ये सोन्याचा भाव कुठे जाईल, हे भविष्य ठरवेल; पण तोपर्यंत सोनं आणि सामान्य माणसाचं अंतर मात्र नक्कीच वाढताना दिसत आहे.