महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ मे २०२६ ।।जगभरातील जनतेचा श्वास रोखून धरायला लावणाऱ्या अमेरिका-इराण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर Donald Trump यांनी केलेल्या एका विधानाने पुन्हा जागतिक राजकारण ढवळून निघालं आहे. “युद्ध लवकरच संपणार,” असं ट्रम्प यांनी ठामपणे सांगितलं आणि लगेचच राजकीय विश्लेषकांपासून सामान्य नागरिकांपर्यंत चर्चांचा भडका उडाला. मात्र ट्रम्प यांच्या विधानात शांततेपेक्षा इशाऱ्याचा सूर अधिक होता. त्यांनी थेट इराणला “योग्य मार्गावर चालण्याशिवाय पर्याय नाही” असा इशारा दिला. म्हणजे एका हातात शांततेचं कबूतर आणि दुसऱ्या हातात धमकीचा दंडुका, अशी अमेरिकन परराष्ट्रनीतीची जुनी शैली पुन्हा एकदा जगासमोर उभी राहिल्याचं चित्र दिसत आहे. चीन दौऱ्यावर रवाना होण्यापूर्वी ट्रम्प यांनी हे वक्तव्य केल्याने त्याला आणखी राजकीय वजन प्राप्त झालं आहे. कारण व्यापार, महासत्ता संघर्ष आणि युद्ध यांचा सध्या असा गुंता झाला आहे की, सामान्य माणसाला पेट्रोलचा दर वाढला की युद्ध सुरू आहे हे समजतं आणि शेअर बाजार पडला की जागतिक शांतता धोक्यात आली आहे, हे लक्षात येतं!
ट्रम्प यांनी स्पष्ट केलं की, इराणसोबतचा संघर्ष थांबवण्यासाठी चीनची मदत घेण्याचा त्यांचा कोणताही विचार नाही. त्यांच्या चीन दौऱ्याचा मुख्य भर व्यापारावर असेल, असंही त्यांनी म्हटलं. पण जागतिक राजकारणात “व्यापार” आणि “युद्ध” हे शब्द आता इतके एकमेकांत मिसळले आहेत की, कोणती बैठक व्यापारासाठी आणि कोणती दबावासाठी, हे ओळखणं कठीण झालं आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, इराणविरुद्धच्या कारवाईवर अमेरिकेचा खर्च तब्बल २९ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचला आहे. दोन आठवड्यांपूर्वीचा अंदाज २५ अब्ज डॉलर्स होता; म्हणजे युद्धाचा खर्च अमेरिकेच्या तिजोरीलाही भाजू लागला आहे. युद्ध जसं रणांगणात लढलं जातं, तसंच ते अर्थव्यवस्थेलाही पोखरतं, याचं हे जिवंत उदाहरण मानलं जात आहे. अमेरिकेत महागाई वाढली, पेट्रोल आणि गॅसचे दर भडकले, तरी ट्रम्प यांनी “मला महागाईची पर्वा नाही” असं वक्तव्य केल्याने त्यांच्या विरोधकांनी त्यांच्यावर जोरदार टीका केली. सामान्य अमेरिकन नागरिकाला महागाईने हैराण केलं असताना नेत्यांचं असं बेफिकीर बोलणं म्हणजे जखमेवर मीठ चोळण्यासारखंच मानलं जात आहे.
दरम्यान, जगभरातून या संघर्षावर चिंता व्यक्त केली जात आहे. कारण अमेरिका आणि इराणमधील वाढता तणाव केवळ त्या दोन देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही; त्याची झळ संपूर्ण जगाला बसत आहे. तेलाचे दर, शेअर बाजार, आयात-निर्यात आणि जागतिक व्यापार सगळंच या संघर्षाच्या सावलीत आलं आहे. ट्रम्प यांनी युद्ध लवकर संपेल असं म्हटलं असलं, तरी त्यांनी याआधी रशिया-युक्रेन युद्धाबाबतही अशीच आश्वासनं दिली होती, याची आठवण अनेकांनी करून दिली. त्यामुळे त्यांच्या विधानाकडे काहीजण आशेने पाहत असले, तरी अनेकजण संशयानेही पाहत आहेत. कारण जागतिक राजकारणात “युद्ध संपेल” ही घोषणा अनेकदा निवडणूक भाषणासारखीच असते — ऐकायला गोड, पण प्रत्यक्षात कधी पूर्ण होईल याची खात्री नसलेली! मात्र एवढं नक्की, की जगाला आता गोळ्यांचा आवाज नको आहे; त्याला शांततेचा श्वास हवा आहे.