महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १६ मे २०२६ ।। बीजिंग : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping यांची बीजिंगमध्ये झालेली बहुचर्चित भेट अखेर कोणताही ठोस करार न होता संपली आणि जगभरातील राजकीय विश्लेषकांच्या भुवया उंचावल्या. दोन महासत्तांचे नेते एकत्र आले, हस्तांदोलन झाले, बागेत फेरफटका झाला, कौतुकाचे शब्दही उधळले गेले; पण प्रत्यक्षात हातात काय आले, हा प्रश्न मात्र अनुत्तरितच राहिला. विशेषतः इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर जगाचे लक्ष या बैठकीकडे लागले होते. युद्ध थांबवण्यासाठी अमेरिका आणि चीन काही ठोस भूमिका जाहीर करतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र दोन दिवसांच्या या दौऱ्यानंतर जगाच्या पदरी पुन्हा एकदा केवळ निवेदने, छायाचित्रे आणि राजनैतिक सौजन्यच पडल्याचे दिसून आले. “ऐतिहासिक” आणि “मैलाचा दगड” अशा शब्दांचा पाऊस पडला; पण कराराचा एक थेंबही बाहेर आला नाही.
Beijing येथे झालेल्या बैठकीत जिनपिंग यांनी अमेरिका-चीन आर्थिक आणि व्यापारी संबंध अधिक स्थिर ठेवण्याबाबत चर्चा झाल्याचे सांगितले. “ट्रम्प अमेरिकेला पुन्हा महान बनवू इच्छितात आणि मी चीनच्या राष्ट्रीय पुनरुत्थानासाठी काम करत आहे,” असे जिनपिंग म्हणाले. दुसरीकडे ट्रम्प यांनी जिनपिंग यांना “माझे जुने मित्र” म्हणत त्यांच्याबद्दल आदर व्यक्त केला. बीजिंगमधील झोंगनानहाई येथील जिनपिंग यांच्या निवासस्थानी दोन्ही नेत्यांसाठी खास मेजवानीचे आयोजन करण्यात आले होते. मेजवानीनंतर दोघांमध्ये बंद दाराआड चर्चा झाली; पण त्यातील तपशील मात्र जाहीर करण्यात आले नाहीत. त्यानंतर दोन्ही नेते बागेत फेरफटका मारताना, झाडे-फुलांचे कौतुक करताना दिसले. जगभरातील माध्यमांना हे दृश्य दाखवण्यात आले; पण त्या हसऱ्या चेहऱ्यांमागे नेमके काय शिजत होते, याचे उत्तर कुणालाच मिळाले नाही. राजकारणात कधी कधी बागेतील फुलांपेक्षा शांतता अधिक संशयास्पद असते, हेच या भेटीतून पुन्हा स्पष्ट झाले.
दरम्यान, चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने इराण युद्ध, अमेरिकेच्या तेलखरेदी करारांबाबत किंवा दुर्मीळ धातूंच्या पुरवठ्याबाबत स्पष्ट भूमिका मांडण्याचे टाळले. “ऊर्जा सुरक्षेसाठी सर्व पक्षांसोबत काम करण्यास आम्ही तयार आहोत,” असे नेहमीचे राजनैतिक उत्तर देण्यात आले. इराण युद्धाच्या प्रश्नावरही चीनने थेट भूमिका घेण्याऐवजी आखाती देशांत शांतता प्रस्थापित करण्याला प्राधान्य असल्याचे सांगितले. त्यामुळे या दौऱ्यातून जगाला अपेक्षित असलेला ठोस संदेश मिळालाच नाही. उलट अमेरिका-चीन संबंधांतील अनिश्चितता आणि जागतिक राजकारणातील तणाव अधिकच गडद झाल्याचे चित्र दिसू लागले आहे. महासत्तांचे नेते भेटले, हसले, फिरले; पण युद्ध, व्यापार आणि जागतिक अर्थकारणाचे प्रश्न मात्र अजूनही जागच्या जागीच उभे आहेत.