महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १९ मे २०२६ ।। नागपूर: विदर्भातलं ऊन आता केवळ तापमान राहिलेलं नाही; ते जनतेच्या सहनशीलतेची परीक्षा बनलं आहे. वर्ध्यात ४६.५ अंश तापमानाची नोंद झाली आणि सरकारच्या दाव्यांमधला विकासाचा रंग घामासोबत वाहून गेला. अकोला, अमरावती, यवतमाळ आणि वर्धा या जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट जाहीर झाला, पण जनतेच्या आयुष्याला दिलासा देणारा एकही ठोस निर्णय सत्ताधाऱ्यांच्या कपाटातून बाहेर पडताना दिसत नाही. मंत्रालयात बसलेल्या मंडळींसाठी उष्णतेची लाट म्हणजे फाईलवरचा आकडा; पण रस्त्यावरच्या माणसासाठी ती रोजची जिवंत शिक्षा आहे. दुपारी डांबर वितळतं, हातगाडीवाल्यांच्या पायाखालची जमीन तापते, शेतमजुरांच्या अंगातून घामाऐवजी जीवच निघून जातो; आणि त्याच वेळी राजकीय नेत्यांच्या सभांमध्ये “जनतेसाठी कटिबद्ध” असल्याच्या घोषणा घुमत राहतात. महाराष्ट्रात संकट आलं की सरकार आधी सूचना देतं, मग बैठका घेतं आणि शेवटी जनतेलाच दोष देतं—ही परंपरा विदर्भाच्या उन्हातही कायम आहे.
प्रशासनाने नागरिकांना “दुपारी बाहेर पडू नका” असा सल्ला दिला आहे. पण हा सल्ला ऐकून विदर्भातील रोजंदारी कामगार कदाचित हसला असेल. कारण ज्याचं पोट दुपारच्या उन्हावर चालतं, त्याला सावलीचा उपदेश म्हणजे उपरोध वाटतो. गावोगावी पाण्याची टंचाई, वारंवार खंडित होणारी वीज आणि आरोग्य यंत्रणेची ढासळलेली अवस्था यामुळे उष्णतेचा त्रास अधिक वाढतो आहे. एका बाजूला प्रशासन नागरिकांना पाणी प्या म्हणतं, तर दुसऱ्या बाजूला अनेक गावांमध्ये नळ कोरडे पडलेले दिसतात. विदर्भात दरवर्षी उन्हाळा येतो, तापमान वाढतं, पण नियोजन मात्र नेहमीच हिवाळ्यात झोपलेलं असतं. परिणामी, संकट आलं की सरकारी यंत्रणा अलर्ट जारी करण्यात व्यस्त होते आणि जनता स्वतःच स्वतःचा बचाव करत राहते. उष्णतेच्या या लाटेने सरकारच्या नियोजनशून्यतेलाही नागडं केलं आहे.
राजकारणाचा तमाशा मात्र या उन्हातही थंड झालेला नाही. विदर्भ होरपळत असताना नेत्यांच्या स्वागतासाठी उभारलेले फलक, वाढदिवसाचे बॅनर आणि शक्तिप्रदर्शनाच्या सभा जोरात सुरू आहेत. जनतेला सावली नाही; पण नेत्यांच्या कटआउट्सना मात्र मोठमोठे शेड्स लावले जातात, हीच खरी शोकांतिका आहे. हवामान बदल, पाणी व्यवस्थापन आणि शहरी नियोजन यावर गंभीर चर्चा व्हायला हवी होती; पण इथे अजूनही राजकारण घोषणांच्या थंडगार वातानुकूलित खोलीत अडकलेलं आहे. विदर्भातील तापमानाने आता एक प्रश्न जळत्या अक्षरांत लिहिला आहे—जनता भाजत असताना सत्तेला घाम कधी फुटणार?