महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. 21 मे २०२६ ।। महाराष्ट्रात उन्हाचा पारा चाळिशी ओलांडून धावत सुटला आहे, पण सर्वसामान्यांच्या घरातील पंखे मात्र भीतीने थांबू लागले आहेत. कारण उकाड्यापेक्षा आता लोकांना जास्त घाम फोडत आहेत ते वीजबिलाचे आकडे! नागपूरसारख्या शहरात रात्री दहानंतरही लोक घराबाहेरच बसून राहतात. पत्र्याच्या घरात दिवसाचा साठलेला उकाडा इतका असह्य होतो की घर म्हणजे जणू लोखंडी भट्टीच वाटू लागते. पण कूलर लावायचा म्हटलं की महिनाअखेरीस येणारं बिल अंगावर धावून येतं. “गरमी सहन करा, पण मीटर फिरू देऊ नका,” अशीच परिस्थिती आता मध्यमवर्ग आणि कामगारवर्गावर ओढवली आहे. सरकार उष्णतेविरुद्ध लढण्यासाठी मोठमोठ्या योजना आखत असलं, तरी सामान्य माणूस मात्र पंखा चालू करायचा की मुलांच्या फी भरायची, या द्वंद्वात अडकला आहे.
नागपूरमधील सुदाम नगरीत राहणाऱ्या अनुराधा कावळे यांच्या घरात कोपऱ्यात ठेवलेला कूलर हा आता थंडावा देणारा नाही, तर आर्थिक विवंचनेचं प्रतीक बनला आहे. अवघ्या १८८ युनिट विजेसाठी जवळपास दोन हजार रुपयांचं बिल आल्यानंतर त्यांनी कूलर बंद ठेवणंच पसंत केलं. म्हणजे महिन्याच्या कमाईपैकी जवळपास दहा टक्के रक्कम फक्त विजेच्या मीटरच्या तोंडात! महाराष्ट्रात देशातील सर्वात महाग वीज असल्याचं वास्तव आता प्रत्येक घरात जाणवू लागलं आहे. राज्याचा प्रचंड औद्योगिक विस्तार, विशाल वीजजाळं आणि त्याच्या देखभालीसाठी होणारा कोट्यवधींचा खर्च याचं ओझं अखेर ग्राहकांच्या खांद्यावरच येऊन बसत आहे. सरकार आणि वीज कंपन्या पायाभूत सुविधा मजबूत करण्याच्या घोषणा करतात; पण त्याची किंमत मात्र घाम गाळणाऱ्या जनतेलाच मोजावी लागते, ही खरी शोकांतिका आहे.
ग्रामीण भागात तर परिस्थिती आणखी भयावह आहे. शेतकऱ्यांना अनुदानित वीज मिळते खरी, पण ती अशा वेळेला मिळते की जणू सरकारने उन्हात भाजून काढण्याचाच निर्धार केला आहे. सकाळी आठ ते दुपारी बारा — म्हणजे सूर्य डोक्यावर आग ओकत असताना मोटार चालवायला शेतात जा, असा अप्रत्यक्ष आदेशच जणू दिला जातो. अनेक शेतकरी या जीवघेण्या वेळापत्रकामुळे शेतीच पडीक ठेवू लागले आहेत. सरकार २०३० पर्यंत वीजदर कपातीची गोड घोषणा करत असलं, तरी त्याचा फायदा फक्त शंभर युनिटखालील ग्राहकांनाच मिळणार आहे. म्हणजे ज्याला खरंच गरज आहे, त्यालाच सवलतीच्या रांगेत उभं राहण्यासाठी स्वतःच्या गरजा कमी कराव्या लागणार! उन्हाळा वाढतो आहे, वीजदर चढत आहेत आणि सामान्य माणसाचं आयुष्य मात्र घाम, चिंता आणि बिलांच्या आकड्यांत अडकून पडत आहे.